×

منوی سایت

اخبار ویژه

امروز : دوشنبه / ۲۵ آبان / ۱۴۰۵  .::.   برابر با : Monday, 16 November , 2026

– اخبار استانها –

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی خبر قم به نقل از خبرگزاری تسنیم از قم، کاروانسراها یکی از یادگارهای پر ارزش معماری ایران به شمار می‌روند که از روزگار قدیم به دلایل مختلف از جمله مسائل اقتصادی، نظامی، جغرافیایی و مذهبی بنا شده و در ادوار مختلف توسعه و گسترش‌یافته‌اند.

کلمه کاروانسرا متشکل از دو کلمه "کاروان" یا "کاربان" به معنی یک قافله متشکل از افراد مختلف که به صورت دسته‌جمعی سفر می‌کنند و نیز کلمه "سرای" به معنی خانه و مکان است و همان‌گونه که از اسم این بناها مشخص است، کاروانسراها محلی برای استراحت کاروانیان به شمار می‌رفته است.

1398010500532943717000914

در یک تعریف ساده، کاروانسرا به ساختمانی اشاره دارد که کاروان را در خود جای می‌داده و پلان آن معمولاً مربع یا مستطیل شکل با یک ورودی عظیم و بلند است، معمولاً ساده و بدون نقش، با دیوارهایی که گاهی بادگیرهایی در انتهای آن تعبیه‌شده است. دالانی با طاق قوسی که مابین ورودی و حیاط داخلی قرارگرفته است، فضای کافی را برای جا دادن حیوانات بارکش فراهم ساخته‌ است.

در پیرامون این حیاط معمولاً طاقگان‌هایی واقع‌شده‌اند که نمای داخلی را مفصل‌بندی می‌کنند و در پشت آن‌ها حجره‌های کوچکی برای منزل دادن مسافران ساخته‌شده است. در کاروانسراهای دو طبقه، از حجره‌های پایینی برای انبار کردن کالاها و از حجره‌های بالایی برای منزل دادن مسافران استفاده می‌شد.

1398010500535062217000924

احداث کاروانسراها از دوران هخامنشیان آغاز شد که بین شهرهای شوش و سارد ساخته‌شده بود. اما در دوره حکومت صفوی طرح معماری کاروانسراها متنوع شد و علاوه بر کاروانسراهای چهار ایوانی، کاروانسراهای مدور هشت‌ضلعی و کویری بر طبق موقعیت جغرافیائی و مکانی احداث گردید که در دوره‌های زندیه، افشاریه و قاجاریه نیز احداث کاروانسراها به شیوه گذشته ادامه پیدا کرد.

پررونق‌ترین دوره احداث و مرمت کاروانسراها را می‌توان دوره صفویه دانست. در این دوران بود که شاه‌عباس اول تصمیم به بازسازی و احیای جاده ابریشم نمود و یکی از الزامات این کار را احیای کاروانسراها می‌دانست. هر چند ممکن است چندی از کاروانسراهای بازسازی‌شده کاروانسراهای پیش از صفویه باشد.

1398010500540814117000934

کاروانسرای عسگرآباد یکی از کاروانسراهای ساخت دوران قاجار است که در بخش مرکزی استان قم، کیلومتر ۱۵ جاده قدیم قم تهران و در کنار پل تاریخی عسگرآباد واقع‌شده است. هر چند به دلیل کوتاهی متولیان آثار تاریخی، عمده بخش‌های این بنا توسط عوامل طبیعی و سوداگران تخریب‌شده، اما هنوز محل مناسبی برای مطالعه تاریخ و فرهنگ عصر خود به شمار می‌رود.

پل عسگرآباد نیز که همچون کاروانسرای عسگرآباد در دوره قاجاریه بر بستر رودخانه قره چای احداث‌شده، با احتساب دو انتهای آن و جان‌پناه‌ها حدود ۱۴۰ متر طول و ۷۰/۸ متر عرض داشته و دارای ۲ دهانه بزرگ و ۴ دهانه کوچک بوده که دهانه‌های انتهای جنوبی، در بازسازی‌های دوره پهلوی بدان اضافه‌شده است. این پل که روزگاری در مسیر تهران به قم قرار داشته امروزه جای خود را به پلی با سازه بتنی داده است.

چشم طمع قاچاقچیان آثار به جای مانده از سده‌های گذشته باعث شده تا در تمام محیط کاروانسرا و اطراف دیوارهای خارجی آن شاهد حفر چاه‌های عمیقی باشیم که با سودای کشف گنج، بر پیکر کاروانسرا نشسته است. همچنین برخی از دیوارهای این کاروانسرا نیز به همین منظور و توسط همین سوداگران تخریب‌شده است.

139801050054256817000944139801050054442217000954

کاروانسرای عسگرآباد که در تاریخ ۱۹ اسفند ۱۳۸۰ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به شماره ۴۸۶۳ ثبت گردیده مورد حفاظت مستقیم میراث فرهنگی قم قرار نداشته و در تمامی ساعات برای علاقه‌مندان قابل بازدید است.

برچسب ها :

این مطلب بدون برچسب می باشد.

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.