به گزارش پایگاه اطلاع رسانی خبرقم (قم‌نا)، براساس آمارهای موجود، درآمد نفتی شاه از ابتدای دهه ۵۰ سیر افزایش نجومی خود را آغاز کرده بود. میزان درآمد نفت که در سال ۱۳۴۲، ۵۵۵ میلیون دلار و در سال ۱۳۴۷، ۹۸۵ میلیون دلار بود، در آغاز دهه ۵۰ به ۸/ ۱ میلیارد دلار رسید و طی سال‌های بعد روند رو به رشد خود را ادامه داد؛ به طوری که عایدات نفت ایران از ۱ میلیارد و ۸۷۰ میلیون دلار در سال ۱۳۵۰ به بیش از ۲۰ میلیارد دلار در سال ۱۳۵۶ رسید.

با این وجود، افزایش چند برابری قیمت نفت ایران در دهه ۵۰ هیچ تاثیر مثبتی بر سطح رفاه مردم نگذاشت. روستائیان که با فقر دست و پنجه نرم می‌کردند با رویای دستیابی به زندگی بهتر به سمت شهرها روان شده بودند، بعد از رسیدن به شهرهای بزرگ با مشکل مسکن مواجه شده و گرفتار بلایی دیگر یعنی زاغه‌نشینی شدند.

اوضاع مسکن در ایران دهه ۵۰ بسیار وخیم بود. براساس بررسی‌های «یرواند آبراهامیان» تاریخ‌نگار ایرانی ارمنی “از سال ۱۳۴۵ تا ۱۳۵۵ درصد خانواده‌های شهری که در یک اتاق زندگی می‌کردند از ۳۶ به ۴۳ [درصد] رسید.”

به اذعان «نیکی.آر کدی» پژوهشگر و خاورشناس آمریکایی، “در دهه ۵۰ هزینه دائما رو به افزایش واردات، کشاندن اقتصاد به سمت تکیه بیش از حد به خارجی‌ها، مهاجرت انبوه جمعیت‌های روستایی به سمت شهرهایی که خود دچار جمعیت‌زدگی بودند و فقدان وجود خانه‌های ارزان قیمت در مناطق شهری و در نتیجه رشد سرسام‌آور قیمت مسکن در شهرها که به خاطر حضور روزافزون خارجی‌ها و دستمزدهای بالای آنها بود، به افزایش قیمت‌ها و کمبودها به خصوص در زمینه مسکن کمک می‌کرد.”

«آنتونی پارسونز» سفیر انگلیس در ایران هم در همین رابطه اذعان دارد: “برای یک کارمند عالی‌رتبه‌ دولت یا یک مدیر بخش خصوصی، عادی بود که بیش از هفتاد درصد درآمدش را فقط به اجاره‌خانه اختصاص دهد…”

 قم پیش از انقلاب

شهر قم نیز پیش از انقلاب با وجود اینکه پایتخت جهان تشیع بود به دلایل سیاسی پیش از سایر شهرهای کشور از پیشرفت و آبادانی بازماند اما انقلاب که منشا حرکتش از قم بود دستاوردها و پیشرفت های قابل ملاحظه‌ای را نسیب قم و مردم قم کرد.

در بخش درمان، وضعیت قم در قبل از انقلاب اسلامی بسیار اسف‌بار بود و پزشکان هندی و پاکستانی کار درمان مردم را بر عهده داشتند و مردم برای انجام جراحی نه چندان مهم می‌بایست به خارج از کشور اعزام می‌شدند.

قم قبل از انقلاب از نظر درمانی بسیار ضعیف بود یکی دو بیمارستانی که در قم وجود داشت خیر ساز بود مانند بیمارستان نکویی، اصلاً پیش از انقلاب بیمارستان دولتی در قم وجود نداشت. طبق آمار ارائه شده از سوی مسئولان در استان قم قبل از انقلاب میزان تخت‌های بیمارستانی تقریبا ۵۰۰ تخت را شامل می‌شد.

در آن زمان سن امید به زندگی (۵۵ سال) از متوسط جهانی پائین‌تر بود اما امروز به برکت پیشرفت‌های شگرفی که در عرصه بهداشت و درمان حاصل شد سن امید به زندگی در ایران به ۷۲ سال افزایش یافته است و بیش از ۹۰ درصد مردم قم بیمه هستند.

«محسن بخشی‌نیا» از مبارزان پیش از انقلاب می‌گوید: “قبل از انقلاب به این دلیل که رابطه پهلوی با دین و مناسک مذهبی و اهل بیت خوب نبود و یکی از سیاست‌های رژیم پهلوی این بود که دین را سرکوب کند؛ به تبع آن برای قم نیز در حوزه‌های مختلف زیرساختی مثل بهداشت، ارتباطات، راه‌ها و جاده‌ها، خیابان‌ها و شهرسازی رژیم پهلوی توجهی به قم نمی‌کرد و نسبت به دیگر شهرها خدمات کمتری به قم ارائه می‌شد.”

وی همچنین می‌گوید: “خدمت رسانی به زائران حرم حضرت معصومه(س) اصلاً در برنامه‌های رژیم پهلوی وجود نداشت قم امروز از نظر امکانات و شکل ظاهری اصلاً قابل مقایسه به قبل از انقلاب نیست. خدمات پهلوی به قم کاملاً صفر بود تا اینکه انقلاب اسلامی به پیروزی رسید و با توجه به اینکه دولت های بعد از انقلاب به دنبال محرومیت زدایی بودند رسیدگی به مناطق محروم در اولویت قرار گرفت.”

منابع: مرکز اسناد انقلاب، دانا و پیج اینستاگرام قم‌نامه