به گزارش پایگاه اطلاع رسانی خبرقم (قم‌نا)، نشست فرصت‌ها و چالش‌های خبرنگاری در قم صبح شنبه ۱۶ مرداد با حضور جمعی از خبرنگاران و اهالی رسانه در سالن کوثر سازمان تبلیغات اسلامی قم برگزار شد.

در ابتدای این نشست که به مناسبت «روز خبرنگار» صورت گرفت؛ علی فردوسی، سردبیر خبرگزاری مهر در استان قم روز خبرنگار را فرصتی برای اصحاب رسانه دانست و اظهار داشت: این روز می‌تواند متفاوت‌ترین روز باشد؛ از این جهت که همه گروهها و افراد یادشان می‌آید که گروهی هستند که به دنبال احقاق حق مردم، مطالبه‌گری و توسعه شهر هستند.

وی با بیان این‌که عرصه خبرنگاری در قم ویژگی‌ها و فرصت‌هایی مانند ام القرای جهان اسلام بودن، نزدیکی به پایتخت، چهارراه مواصلاتی بودن، رفت و آمد مسئولین تراز اول به این شهر و حضور علما و مراجع معظم در قم و حرم دارد؛ تصریح کرد: چالش‌های مصلحت اندیشی، جابجایی اولویت‌ها و سیاسی کاری‌ها موجب از دست رفتن این فرصت‌ها می‌شود.

لایحه نظام رسانه‌ای حلقه مفقوده

در ادامه این نشست، احمد نامداری مدیر مسئول هفته‌نامه شهرکریمه، ضمن تبریک روز خبرنگار گفت: خبرنگاران در ایام اپیدمی کرونا و در کنار مدافعان سلامت و گروه‌های جهادی خوش درخشیدند.

وی با اشاره به ضرورت پیگیری مشکلات جامعه خبرنگاری خارج از کلیشه‌های رایج خاطرنشان کرد: مهمترین مسئله بعنوان چالش این است که ببینیم چرا این معضلات هنوز درمان نشده است.

نامداری لایحه جامع نظام رسانه کشور را حلقه مفقوده‌ای عنوان داشت و بیان کرد: در این لایحه خصوصا در بخش نظارتی آن مشکلات جدی دارد و چون این کار به بخش دولتی واگذار شده است؛ ما باید به سمت نظام‌مند شدن این تشکیلات برویم.

مدیر مسئول هفته‌نامه شهرکریمه افزود: در حال حاضر بخش بزرگی از خبرنگاران در شمول عضویت خانه مطبوعات نیستند؛ مسائل این‌ها کجا باید رسیدگی و پیگیری شود؟

نامداری با بیان این‌که پیشتر در قم تشکل صنفی دیگری در کنار خانه مطبوعات بود که خدمات خوبی را به خبرنگاران ارائه می داد؛ خاطرنشان کرد: ما باید به فکر تشکل دیگری باشیم تا کسانی که خارج از دایره شمول خانه هستند برای مشکلاتشان چاره ای بیندیشد. اگر در کشور چند قطب تشکیل دهیم و بتوانیم این لایحه را از مجلس پیگیری کنیم بخش بزرگی از مشکلات حل می‌شود.

وی تصریح کرد: ما خبرنگاران موفق متعددی داریم که هنوز موضوع معیشت و مسکن مسئله جدی آنهاست. وضعیت سیاسی قم باعث شده است تا در این شهر خبرنگارانی  تربیت متفاوت و شاخص در کشور تربیت شوند. بنده دو سال قبل گزارشی با تیتر «پنجشنبه‌های ملتهب» نوشتم که این موضوع در قم باعث پرورش چهره‌های خاص رسانه‌ای در قم شده است. سالهای سال است که ما جلسه می‌گیریم و گزارش تهیه می کنیم اما باز همان مشکلات هستند.

هیئت مدیره خانه مطبوعات در اساسنامه هیچکاره هستند

فخرالدین یوسف‌پور، رئیس هیئت مدیره خانه مطبوعات استان قم و مدیر دفتر سایت خبری تحلیلی تابناک در قم ضمن تبریک روز خبرنگار و گرامیداشت سالروز شهادت شهید خبرنگار محمود صارمی گفت: این از برکات کرونا است که چنین جلسه‌ای بدون حضور مسئولین برگزار شده است و بر خلاف سال‌های قبل که در حضور آنها می‌گفتیم و هیچ اتفاقی نمی‌افتاد شاید در این نشست‌های تخصصی بتوانیم به یک راهکاری برسیم.

وی با بیان این‌که بزرگترین مشکل خانه مطبوعات اساسنامه آن است؛ عنوان کرد: دلیل این مشکل این است که در این اساسنامه هیئت مدیره هیچکاره هستند و همه اتفاقات در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌افتد. هیئت مدیره حتی امکان نظر دادن برای صلاحیت عضویت‌ها را هم ندارد و هر کس را که مدیر رسانه معرفی می‌کند باید عضو بشود و ملاک است؛ حالا آن فرد رسانه‌ای باشد یا نباشد.

رئیس هیئت مدیره خانه مطبوعات استان قم با بیان این‌که باید بپذیریم که رسانه‌های قم در سطح نام این شهر و تراز انقلاب نیستند؛ خاطرنشان کرد: مخاطب اول این انتقاد خود بنده هستم و جا دارد که تاکید کنم در ایجاد این وضعیت مسائل مختلفی وجود داشته است.

مدیر دفتر سایت خبری تحلیلی تابناک در قم ضمن ابراز گلایه از معضل تاکید کرد: اگر نگاه کنیم سطح مطالبات رسانه‌های قم به کجا رسیده است؛ خواهیم دید که در پایین‌ترین سطحی قرار دارد که می‌تواند وجود داشته باشد.

یوسف‌پور افزود: بنده الان به عنوان مدیر سایت تابناک قم صحبت می‌کنم و این ایرادها به شخص من هم بر می‌گردد. وقتی صفحه رسانه‌ها را باز می‌کنیم تقریبا مسئول محور شده‌اند و مردم در آنها جایی ندارن و مخاطب نیازی نمی‌بیند به این رسانه‌ها رجوع کند. جمع‌بندی من این است که رسانه‌های استان الان در بدترین وضعیت مطالبه‌گری و ارتباط با مخاطب هستند.

فعالان فضای مجازی را فرصت بدانیم

مرضیه مهدیلو، خبرنگار پایگاه خبری قم‌فردا نیز در این نشست با بیان این‌که بسیاری از خبرنگاران قم، فعال فضای مجازی هستند؛ اظهار داشت: من فضای مجازی را برای رسانه‌های رسمی یک چالش نمی‌دانم؛ چراکه مخاطب در فضای مجازی حضور بیشتری دارد.

وی با تاکید بر این‌که فضای مجازی و مخاطب در اختیار افراد غیرمتخصص افتاده است؛ بیان داشت: ما باید با نگاهی فرصت‌گونه با ادمین‌هایی که تخصص ندارند؛ ارتباط بگیریم. من وقتی با ادمین‌های مختلف ارتباط می‌گیرم از بنده درخواست چنین کمکی می کنند. من در گروههای مجازی به آنها هم بارها گفته‌ام که از خانه مطبوعات بخواهند به آنها آموزش‌های لازم را بدهند.

مهدیلو با بیان این‌که ما در رسانه‌های رسمی دنبال مسئولین رفتیم؛ اما رسانه‌ها و پیج‌های فضای مجازی با مردم ارتباط گرفتند؛ تصریح کرد: موضوع دیگر این است که مسئولین نمی‌دانند خبرنگار رسالت‌اش چیست و در مقابل‌اش جبهه می گیرند و برخورد می‌کنند. البته انسجام هم بین خبرنگاران وجود ندارد و مسئولین این نقطه ضعف را خوب فهمیده‌اند.

خبرنگاران کبریت بی‌خطر هستند!

در ادامه این نشست احمد ظهرابی، از عکاسان خبری قم با ذکر خاطره‌ای از «روز خبرنگار» گفت: اولین گزارشی که در کار خبرنگاری تهیه کردم درباره همین روز خبرنگار بود و صحبتی با مسئول ایرنا قم داشتم که به من گفتند خبرنگار در قم کبریت بی خطر است. از آن به بعد من دیدم تعبیر ایشان کاملا درست بود.

وی با بیان این‌که مدیران دستگاه‌ها و روابط عمومی‌ها جایگاهی برای خبرنگار قائل نیستند؛ عنوان کرد: بعد از مدتی واژه‌ای در رسانه‌های قم وارد شد که واقعا کسر شان خبرنگاران بود. من این واژه را نمی‌خواهم بگویم اما گسترش پیدا کرد و موجب شد جایگاه خبرنگاران در قم باز هم کاهش پیدا کند و دیگر هیچکس خبرنگار را در جایگاهی نبیند که بخواهد به او پاسخگو باشد.

ظهرابی با اشاره به گشترش فضای مجازی ابراز داشت: وقتی این فضا گسترش پیدا کرد؛ وضعیت کمی بهتر شد. خصوصا کانال‌هایی که در اختیار خبرنگاران بود و مطالبه‌گری دقیق و درستی را انجام دادند. موضوع دیگر این‌که شروع کار خبر با برنامه پوشش خبری است که صرفا پوشش است. اما همان خبرنگار وارد جامعه و بین مردم می شود مردم از او انعکاس مشکلات‌شان را مطالبه می‌کنند و توقع پیگیری و حل کردن را دارند.

این عکاس خبری با بیان این‌که من معتقدم که تنها رسالت خبرنگار حل مشکلات مردم است و اطلاع‌رسانی عملکرد مدیران را در حیطه کار خبرنگاری نمی‌دانم؛ تاکید کرد: اطلاع‌رسانی عملکرد مسئولین، وظیفه روابط عمومی‌ها است؛ اما الان اکثر رسانه‌های ما خبرهای روابط عمومی را کپی می‌کنندکه چنین افراد و رسانه‌هایی دغدغه‌ای برای حل مشکلات مردم ندارند.

وی با گلایه از این‌که افرادی در رسانه‌های قم وجود دارند که نگاه‌شان به رسانه، نگاهی اقتصادی و اخذ آگهی است؛ اظهار داشت: دغدغه چنین افرادی این است که با ایجاد چالش برای مسئولین، آنها را قانع کنند که مبلغی را به عنوان حق السکوت اخذ کنند.

ظهرابی با بیان این‌که چنین خبرنگارانی باید کنار گذاشته شوند تا خبرنگاران واقعی بتوانند جایگاه خودشان در بین مسئولین را تقویت کنند؛ تصریح کرد: آن واژه باید حذف شود و هر کس آن را گفت باید با برخورد تند کنار گذاشته شود. هر وقت خودمان را قوی کردیم می‌توانیم توقع داشته باشیم بیمه ما زودتر حل شود و اقتصاد رسانه بهتر شود. تا وقتی که ما خودمان جایگاه خودمان را در نگاه مدیر یا روابط عمومی او تقویت نکنیم نباید انتظار داشته باشیم کسی بیاید مشکلی را از ما حل کند.

تکفیریهایی که فقط خودشان را خبرنگار می‌دانند!

در این نشست همچنین محسن صفری، سردبیر خبرگزاری ایسنا در استان قم با تاکید بر این‌که خبرنگاری و ژورنالیسم فی نفسه یک شغل است که مشاغل دیگری از آن مثل تحلیل خبر و نویسندگی و مستندنگاری مشتق می‌شود؛ اظهار داشت: اوایل دهه ۸۰ دوران طلایی ظهور خبرنگاران نخبه در قم بود که بعدا موجب توسعه روزنامه‌ها و سایت‌های خبری در استان شد.

وی با بیان این‌که اوایل دهه ۹۰ هم موج جدیدی از ورود افرادی که هیچگاه کار میدانی نکرده بودند شکل گرفت؛ خاطرنشان کرد: سوء تفاهم‌های فعلی از اینجا شروع می‌شود. از یک سو برخی نهادها احساس نیاز کردند کارمندان خودشان را وارد کار رسانه کنند و در کنار خبرنگاران یک جریان موازی بسازند. از طرف دیگر با فضای مجازی در سالهای اخیر برخی گوی سبقت فعالیت رسانه‌ای را ربودند.

صفری افزود: گروه دیگری که در رسانه شکل گرفت تکفیری‌ها بودند؛ یعنی می‌گفتند فقط ما خبرنگاریم. این دسته از افراد این طور فکر می‌کردند؛ چون سال‌ها در قم کار رسانه‌ای کرده‌اند و گروه‌های دیگری که کاملا به شکل اقتصادی و برای بیزینس آمده‌اند هم آمدند و ارتباطشان با مسئولین بیشتر شده و در ادارات مختلف انحصارهایی ایجاد کردند و این را تصور کنند که ما بقی افراد به جز سه چهار نفری که ما می‌گوییم دیگر در قم خبرنگاری نیست.

سردبیر خبرگزاری ایسنا در استان قم گفت: همه این مسائل که تابعی از جامعه رسانه هستند موجب شد وضعیت جزیره‌ای بشود و ظرفیت‌های رسانه‌ای پراکنده و موازی با هم کار کنند. برخی‌ها رفتند نمایندگی زدند و برخی رفتند با دفاتر علما ارتباط گرفتند. برخی نیز پروژه‌هایی گرفتند برخی رفتند کارمند ادارات شدند و برخی هم رفتند امتیاز روزنامه گرفتند و روزنامه سازی در قم شکل گرفت یعنی خود فرد می‌داند که بیننده و مخاطب ندارد ولی این امتیاز را می‌گیرد.

وی افزود: بعضی‌ها مثل خود ما استخدام دستگاهی شدیم تا بتوانیم کار کنیم؛ بیان داشت: بعضی‌ها وارد فضای مجازی شدند و عده‌ای هم شدند طبقه مطالبه‌گر که خود اینها چند دسته اند. عده‌ای مطالبه گر واقعی هستند مثل ما در ایسنا چون می‌دانیم حقوق ثابت می گیریم. اما عده‌ای دیگر مطالبه‌گری می کنند اما دنبال تشخص اجتماعی خودشان هستند این الان باب شده است و در فضای مجازی زیاد است و با یک گوشی دست گرفتن انجام می‌شود.

باج گیرها و خفت کننده‌هایی که از هیچ بداخلاقی فروگذار نمی‌کنند

صادق چهرقانی، مدیر دفتر خبرگزاری ایلنا در استان قم نیز در پایان این نشست ضمن تبریک روز خبرنگار به جامعه خبری قم گفت: به فرموده امام موسی صدر کار مطبوعاتی مثل محراب پرستش خداست و جایگاهی که می‌تواند محل خدمت باشد اما اگر دقت نکنیم می‌تواند دامگه شیطان باشد.

وی با بیان این‌که فرصت‌های خیلی خوب خبری در قم وجود دارد؛ اظهار داشت: زمانی در قم پنجشنبه‌هایی که مسئولین تراز اول کشور می‌آیند و متاسفانه طی سالهای اخیر خیلی از این دیدارها محرمانه شده است و عملا خبرنگاران از این دیدارها حذف شده‌اند.

چهرقانی افزود: به واسطه این اتفاقات خبری، خبرنگاران قم خودشان را به سرعت به درجات بالای خبرنگاری در ایران رسانده‌اند و امروز کمتر استانی و حتی تهران بتواند از نظر سرعت و دقت به پای خبرنگاران قمی برسد. خوشبختانه با وجود سلایق مختلف سیاسی قریب به اتفاق جامعه خبری قم هم سالم است.

مدیر دفتر خبرگزاری ایلنا در استان قم وجود علمای تراز اول شیعه در قم را فرصتی برای جامعه خبری استان قم توصیف و خاطرنشان کرد: اگر یک دانشجویی برای دکتری خودش ۸ سال درس می‌خواند تا اطلاعاتی کسب کند؛ ما اگر با علما وارد گفت‌وگو بشویم می‌توانیم طی یکی دو سال این اطلاعات ارزشمند و فواید دیگر را به دست بیاوریم. متاسفانه خط قرمزهای ما در قم خیلی زیاد هستند.

وی گفت: ما در جمهوری اسلامی سه خط قرمز مشخص داریم که شامل اصل نظام و قانون اساسی و جایگاه ولایت فقیه هستند. اما بنا نیست خیلی از دستگاههایی که زیر مجموعه جایگاه عظیم ولی فقیه هستند خط قرمز باشند. اینها دست و پای آدم را می‌بندد. آزادی حق خبرنگار است. این یک حق متقابل جامعه و خبرنگار است و خبرنگار باید تلاش کند حقایق را روشن کند. از طرف دیگر جامعه هم باید حق خبرنگار که آزادی است را ادا کند و ر کنار همه اینها باید امکانات خبرنگار نیز تامین شود تا دچار لغزش نشود.

چهرقانی با بیان این‌که خبرنگاری در قم چند چالش عمده دارد که بعضی از آنها با فضای کشور مشترک هستند؛ بیان داشت: یکی از چالش‌ها اقتصادی است که می‌تواند با راه‌اندازی تعاونی مسکن و مصرف حل شود. می‌شود چند نفر از اعضای خانه مطبوعات را مامور کرد تا این کار را پیگیری کنند و سود آن به خبرنگاران داده شود و اینها بخشی از مشکلاتشان را برطرف بکند.

مدیر دفتر خبرگزاری ایلنا در استان قم افزود: چالش دوم بحث فضای مجازی است. درست است که در فضای مجازی افرادی فعالند که خبرنگار نیستند و صرفا دنبال کارهای فان و سرگرمی هستند ولی جامعه خبری را به این سمت سوق داده که ببینیم اگر می‌خواهید خبر شما طولانی باشد یا به قول معروف برای پر کردن صفحه روزنامه آب بگیرید به آن مطلب، این مخاطب ندارد. مخاطب باید در دو سه پاراگراف مطلب را بگیرد و این کار سختی است و یک چالشی است که می‌تواند فرصت هم باشد.

وی با اشاره به وجود برخی «خط قرمز»ها در فضای خبری قم بیان داشت: بعضی از چالش‌هایی هم که به صورت اختصاصی در قم داریم این است که می‌گویند اینجا قم است شما باید خیلی حساس باشید و خط قرمزهایی که به وجود می‌آید بیشتر از همین جاست. بله ما می‌دانیم گاهی حتی خبری که در یک کانال وجود دارد را شبکه‌های خارجی رصد می کنند و نباید خوراک دست بیگانگان بدهیم اما اینکه بخواهیم به اسم خوراک دادن به بیگانگان جلوی رسالت خبرنگار را بگیریم درست نیست.

چهرقانی تاکید کرد: ما باید دید بازتر و حرفه‌ای داشته باشیم. بحث دیگری که از خانه مطبوعات می‌خواهم به آن ورود بکند این است که ما افرادی را داریم که خیلی ادعای ژورنالیسم دارند اما خفت کننده و باج‌گیر هستند و جامعه خبری قم را آلوده کرده‌اند. هر روز به نوبت به یک نفر گیر می‌دهند. هر اداره‌ای که با آنها باشد در اعلی علیین است و اداره‌ای که با آنها راه نیاید در پایین مرحله است. متاسفانه از هیچ بداخلاقی هم فروگذار نیستند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: من معتقدم خانه مطبوعات اگر می‌خواهد شان و منزلت خبرنگاران قم را حفظ کند باید ورود کند و این افراد را هم کنترل کند و هم خارج کند. اینها اسم خبرنگار را یدک نمی‌کشند. فردی که برای همه روشن است چقدر باج گیری کرده و چقدر به این و آن توهین می کند.