محمدرضا عابدی، فرمانده یگان حفاظت محیط زیست استان قم در گفت‌وگو با پایگاه اطلاع رسانی خبرقم (قم‌نا) اظهار داشت: بحث سازماندهی و جمع‌آوری سگ‌های ولگرد از لحاظ قانونی در حوزه کاری سازمان حفاظت محیط زیست نیست و این کار به شهرداری‌ها، دهیاری‌ها و بخشداری‌ها واگذار شده است. در مراکزی مانند دامشهر نیز که یک فضای محصور دارند؛ متولی سازماندهی و جمع‌آوری سگ‌های ولگرد مدیریت خود آن مجموعه است.

وی اضافه کرد: در این بین سازمان حفاظت محیط زیست تنها در کار گروه حیوانات ناقل بیماری و جمع آوری حیوانات فاقد صاحب تنها می‌تواند نقش نظارتی را ایفا کند و عملا دست آن از دخالت کوتاه است. مگر این که آسیب‌های ایجاد شده از وجود این گونه حیوانات بخواهد به محیط زیست و حیات وحش وارد شود که در این صورت مجموعه حفاظت از محیط زیست ناچار است که وارد عمل شود و به مقابله با این گونه تهدیدها بپردازد.

فرمانده یگان حفاظت محیط زیست استان قم پیرامون غذا دادن به سگ‌های ولگرد توسط عده‌ای از افراد ناآگاه گفت: سگ‌ها موجوداتی قلمرو طلب هستند و اگر یک قلمرو توسط تعدادی از سگ‌ها اشغال شود و ما بخواهیم این سگ‌ها را از قلمرویی که در اختیار دارند حذف کنیم؛ دوباره سگ‌های دیگر به این قلمرو اضافه می‌شوند. این قلمرو طلبی باعث می‌شود تا سگ‌های ولگرد که به پرخاشگری روی بیاورند. برای همین اگر سگی احساس کند که شرایط غذایی و زیستی برای‌اش فراهم است؛ به لحاظ غریزی به تولید مثل روی می‌آورد.

عابدی اضافه کرد: پس وقتی زیست گاه امن باشد و افراد به سگ‌ها غذا دهند؛ یعنی امنیت و شرایط غذایی را برای آنها فراهم کرد‌ه‌ایم؛ لذا سگ‌ها در این مواقع به سمت تولیدمثل و زاد آوری رفته، جمعیت‌شان افزایش پیدا کرده و به قلمرو طلبی روی می‌آورند که پس از این برای این که قلمروی خودشان را حفظ کنند، با موجودات مزاحم به تقابل می‌پردازند.

وی همچنین با بیان این که سالیانه در حدود دویست چهل تا دویست پنجاه هزار گزش انسان توسط حیوانات در کشورمان رخ می‌دهد که نود درصد این گزش‌ها توسط سگ‌ها اتفاق می‌افتد، تصریح کرد: وقتی که سگی یک انسان را مورد گزش قرار می‌دهد؛ یعنی شما می‌بایست واکسن هاری _که قیمت دز از این واکسن‌ها بین بیست تا سی دلار هزینه دارد_ را استفاده کنید که به عبارتی روزانه هفتاد الی هشتاد میلیون تومان، هزینه تزریق واکسن هاری در کشور است. نکته قابل ماجرا اینجا است که نود درصد این گزش‌ها توسط سگ‌های صاحب دار رخ می‌دهد و ده درصد گزش‌هایی که توسط سگ‌ها اتفاق می‌افتد عامل آن سگ‌های ولگرد هستند.

فرمانده یگان حفاظت محیط زیست استان قم با اشاره به دیگر مشکلات افزایش جمعیت سگ‌های ولگرد خاطرنشان کرد: از طرف دیگر افزایش جمعیت سگ‌ها باعث شده است تا برخی از گونه‌های جانوری در کشور، در معرض انقراض قرار بگیرند و زیستگاه سایر حیوانات را ناامن می‌کنند. سگ‌های ولگرد به رقیب غذایی سایر حیوانات وحشی تبدیل شده‌اند و حتی برای حیوانات گوشت‌خوار مانند یوز پلنگ، پلنگ، خرس نیز ایجاد دردسر کرده‌اند.

عابدی در تشریح دیگر مشکلات ایجاد شده توسط سگ‌ها برای سایر حیوانات عنوان کرد: در فصل زادآوری حیات وحش که حیوانات احتیاج دارند برای تغذیه و دیگر مسائل به دامنه‌های کوه‌ها روی بیاورند؛ متأسفانه سگ‌ها باعث ایجاد فضای ناامنی و فرار این حیوانات شده‌اند که نتیجه آن سقط جنین آن حیوان بوده و به تبع آن به خطر افتادن جمعیت آن گونه بوده است. ما در منطقه حفاظت شده پلنگ دره شاهد حمله سگ‌های گله به قوچ و میش بوده‌ایم که این موضوع در نتیجه ورود عوامل مخاطره‌زا به زیست گاه طبیعی حیوانات است.

وی افزود: یکی دیگر از مشکلات ایجاد شده توسط سگ‌ها، تولیدمثل آنان با سایر سگ‌سانان است که در نتیجه آن ما شاهد به وجود آمدن گونه‌های جدیدی مانند گرگ خاکستری و شغال طلائی هستیم. این اتفاق خوشایندی نیست که یک حیوان مثل گرگاس به وجود می‌آید که ذات‌اش یک حیوان وحشی بوده ولی ظاهرش همانند یک حیوان اهلی است! این حیوان از لحاظ ژنتیکی چون از محیط‌های انسانی واهمه ندارد به راحتی به آن به انسان‌ها نزدیک می‌شود و در نهایت خوی وحشی‌گری آن می‌تواند منجر به حمله به انسان‌ها شود.

فرمانده یگان حفاظت محیط زیست استان قم در ادامه اظهارات خود گفت: در یکی از پارک‌های شهر قم، فردی اقدام به غذا دادن به سگ‌های ولگرد می‌کرد که در نتیجه اقدام او، علاوه بر سگ‌ها باعث جمع شدن سایر گونه‌های وحشی نیز یعنی روباه، شغال و گرگ در این پارک شده بود. هنگامی که شما تحت عنوان تغذیه سگ‌ها مقداری گوشت را در یک نقطه قرار می‌دهید؛ باعث جمع شدن سایر گونه‌ها حتی کلاغ‌ها، انواع موش‌ها و … خواهید شد. لذا این نکته مهمی است و اگر قرار هست ما از حیوانات حمایت کنیم؛ می‌بایست تمام جنبه‌های این موضوع را بررسی کنیم و مسائل زیست محیطی را هم در نظر بگیریم.

عابدی با اشاره به اهمیت استفاده از تجربیات سایر کشورها در زمینه مقابله با سگ‌های ولگرد ابراز داشت: نگهداری سگ و اثرات سوء آن در کشورهای پیشرفته مورد بررسی قرار گرفته و این موضوع مدیریت شده است. این موضوع می‌بایست مدیریت شده و با درایت با آن مواجه شد تا مخاطرات آن به حداقل برسد.