به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی خبرقم (قم‌نا)، حجت الاسلام والمسلمین ابوالفضل علیخانی، دبیر مجمع تشکل‌های بین‌الملل، در نشست خبری دهمین نشست عمومی این مجمع، با تشریح ظرفیت‌ها و مأموریت‌های تشکل‌های مردمی فعال در عرصه بین‌الملل اظهار کرد: در حال حاضر ۹۶ تشکل ایرانی در حوزه بین‌الملل فعالیت می‌کنند که مسئولان آن‌ها به‌صورت دوره‌ای گرد هم می‌آیند و از طریق برگزاری انتخابات دوسالانه، شورای مرکزی مجمع را انتخاب می‌کنند.

وی با بیان اینکه مجمع تشکل‌های بین‌الملل مجموعه‌ای مستقل و غیروابسته به نهادها و دستگاه‌های رسمی است، افزود: بر اساس اساسنامه مجمع، مجموعه‌هایی که وابستگی سازمانی و انتصابی به دستگاه‌ها و نهادهای رسمی دارند، امکان عضویت در آن را ندارند. البته تشکل‌های مردمی می‌توانند برای اجرای برنامه‌های خود با سازمان‌ها و نهادهای مختلف مذاکره کرده و از ظرفیت‌های حمایتی آن‌ها استفاده کنند، اما در برنامه‌ریزی و اجرای فعالیت‌هایشان استقلال دارند.

حجت الاسلام والمسلمین علیخانی با اشاره به اینکه مجمع نقش دبیرخانه و بستر ارتباطی میان تشکل‌های مردمی را ایفا می‌کند، تصریح کرد: مأموریت ما تعیین تکلیف برای تشکل‌ها یا واگذاری پروژه به آن‌ها نیست، بلکه تلاش می‌کنیم مجموعه‌های همسو را به یکدیگر متصل کنیم تا بتوانند زمینه‌های مشترک فعالیت را شناسایی کرده و برنامه‌های مشترک تعریف کنند.

وی ادامه داد: همچنین با دستگاه‌ها و سازمان‌های مرتبط مذاکره می‌کنیم تا ظرفیت‌ها و مسئولیت‌هایی که به دلایل مختلف امکان اجرای آن‌ها توسط نهادهای رسمی وجود ندارد، در اختیار فعالان و مجموعه‌های مردمی قرار گیرد.

فعالیت در حوزه‌های فرهنگی، رسانه‌ای و اجتماعی

دبیر مجمع تشکل‌های بین‌الملل با اشاره به گستردگی حوزه‌های فعالیت تشکل‌های عضو گفت: ترویج زبان و ادبیات فارسی، تبلیغ و تبیین معارف اهل‌بیت(ع)، فعالیت‌های رسانه‌ای و فضای مجازی، حمایت از محور مقاومت، مبارزه با استکبار، آموزش و توانمندسازی و ارتباط با جوامع مهاجر از جمله مهم‌ترین عرصه‌های فعالیت این مجموعه‌هاست.

وی با اشاره به نمونه‌هایی از فعالیت تشکل‌ها در کشورهای مختلف افزود: برخی مجموعه‌ها در کشورهای آسیای مرکزی از جمله ازبکستان، قزاقستان، تاجیکستان و قرقیزستان در زمینه گسترش زبان و ادبیات فارسی فعالیت می‌کنند. همچنین در منطقه قفقاز، تشکل‌هایی با محوریت توسعه زبان فارسی و ارتباطات فرهنگی در ارمنستان و جمهوری آذربایجان مشغول فعالیت هستند.

حجت الاسلام والمسلمین علیخانی با اشاره به فرصت‌های موجود برای توسعه زبان فارسی در ارمنستان اظهار کرد: بر اساس ظرفیت‌های آموزشی ایجادشده در این کشور برای یادگیری زبان کشورهای همسایه، زمینه مناسبی برای گسترش آموزش زبان فارسی وجود دارد و تشکل‌های مردمی می‌توانند از این فرصت برای توسعه ارتباطات فرهنگی استفاده کنند.

وی همچنین به فعالیت برخی تشکل‌ها در حوزه لبنان و آسیای مرکزی اشاره کرد و گفت: فعالیت‌های داوطلبانه جوانان لبنانی و ارتباط با مجموعه‌های مردمی در کشورهای منطقه، از جمله نمونه‌هایی است که نشان می‌دهد ظرفیت‌های مردمی می‌توانند در عرصه بین‌الملل نقش‌آفرینی مؤثری داشته باشند.

ضرورت تقویت دیپلماسی مردمی

دبیر مجمع تشکل‌های بین‌الملل با انتقاد از کم‌توجهی به ظرفیت‌های مردمی در عرصه بین‌الملل طی سال‌های گذشته بیان کرد: در جهان حدود ۲۰۰ کشور وجود دارد، اما تعداد تشکل‌های ایرانی فعال در عرصه بین‌الملل به ۹۶ مجموعه می‌رسد. این آمار نشان می‌دهد که با وجود ظرفیت گسترده انسانی در کشور، هنوز با نقطه مطلوب فاصله زیادی داریم.

وی افزود: در یک دهه گذشته، جریان‌های مردمی در حوزه‌های مختلف فرهنگی، اجتماعی و جهادی رشد چشمگیری داشته‌اند. برای نمونه، گسترش گروه‌های جهادی، فعالیت مجموعه‌های فرهنگی و توسعه مجالس خانگی قرآن از جمله دستاوردهای تلاش‌های مردمی بوده است؛ ظرفیتی که می‌تواند در عرصه بین‌الملل نیز توسعه پیدا کند.

حجت الاسلام والمسلمین علیخانی با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه به نقش‌آفرینی مردم در خارج از کشور گفت: اگر طی دو تا سه دهه گذشته جریان‌های مردمی در عرصه بین‌الملل بیشتر تقویت می‌شدند، امروز شاهد حضور گسترده‌تر و مؤثرتر مردم ایران در رویدادها و تحولات جهانی بودیم.

وی با اشاره به اهمیت ارتباطات مردمی در مناسبات بین‌المللی اظهار کرد: ارتباط میان ملت‌ها می‌تواند بسیاری از فاصله‌های فرهنگی و سیاسی را کاهش دهد. برای مثال، در برخی رویدادهای بین‌المللی، با وجود اشتراکات و قرابت‌های سیاسی میان ملت‌ها، حضور و نقش‌آفرینی فعالان ایرانی بسیار محدود است؛ در حالی که می‌توان با تقویت ارتباطات مردمی این ظرفیت را افزایش داد.

فعالیت بین‌المللی؛ از فضای مجازی تا حضور میدانی

حجت الاسلام والمسلمین علیخانی در پاسخ به پرسشی درباره ضرورت حضور فیزیکی تشکل‌ها در کشورهای هدف گفت: شیوه فعالیت هر تشکل به توانمندی‌ها، برنامه‌ریزی و حوزه مأموریت آن بستگی دارد. برخی مجموعه‌ها عمدتاً در حوزه رسانه و فضای مجازی فعالیت می‌کنند و برخی دیگر علاوه بر فعالیت مجازی، سفرهای بین‌المللی و حضور میدانی دارند و حتی در بعضی کشورها پایگاه یا دفتر فعالیت ایجاد کرده‌اند.

وی با اشاره به فعالیت یکی از تشکل‌های عضو در شانگهای چین افزود: حضور و فعالیت مردمی در کشورهای دیگر می‌تواند با رویکردهای مختلف فرهنگی، اجتماعی و آموزشی دنبال شود و لزوماً به معنای حضور فیزیکی دائمی نیست.

دبیر مجمع تشکل‌های بین‌الملل با تأکید بر ضرورت شناخت اقتضائات فرهنگی و اجتماعی کشورهای هدف گفت: فعالیت مردمی باید متناسب با شرایط هر کشور طراحی شود. برای نمونه، در برخی کشورهای آسیای مرکزی به دلیل سوءاستفاده گروه‌های افراطی از پوشش فعالیت‌های دینی، حساسیت‌هایی نسبت به برخی برنامه‌های مذهبی ایجاد شده است. در چنین شرایطی باید متناسب با اقتضائات آن جامعه، ظرفیت‌های جایگزین و روش‌های مناسب فرهنگی را شناسایی کرد.

وی ادامه داد: یکی از مزیت‌های تشکل‌های مردمی نسبت به ساختارهای رسمی، برخورداری از انعطاف‌پذیری بیشتر و امکان تطبیق فعالیت‌ها با شرایط فرهنگی و اجتماعی کشورهای مختلف است.

ظرفیت رسانه و نقش‌آفرینی زنان در عرصه بین‌الملل

حجت الاسلام والمسلمین علیخانی با اشاره به اهمیت فعالیت رسانه‌ای در پیشبرد اهداف مردمی گفت: نقش‌آفرینی در عرصه بین‌الملل فقط به حضور فیزیکی و فعالیت‌های میدانی محدود نمی‌شود. افراد می‌توانند با قلم، زبان، تولید محتوا و حضور در شبکه‌های اجتماعی در تبیین مسائل جهانی نقش‌آفرینی کنند.

وی با اشاره به ظرفیت جوانان زبان‌دان اظهار کرد: همان‌طور که بخشی از جوانان کشور برای حضور در عرصه‌های مختلف اعلام آمادگی می‌کنند، می‌توان از ظرفیت جوانان مسلط به زبان‌های خارجی نیز برای تبیین مسائل بین‌المللی و حضور مؤثر در فضای مجازی استفاده کرد.

دبیر مجمع تشکل‌های بین‌الملل همچنین از راه‌اندازی بخش خواهران در این مجموعه خبر داد و افزود: زنان می‌توانند در عرصه بین‌الملل نقش بسیار مؤثری داشته باشند. برای نمونه، در موضوع تحریم کالاهای رژیم صهیونیستی و ترویج آن در کشورهای مختلف، فعالان زن ظرفیت قابل‌توجهی برای اثرگذاری دارند.

ضرورت هم‌افزایی تشکل‌های مردمی و دستگاه‌های رسمی

وی با تشبیه نسبت تشکل‌های مردمی با نهادهای رسمی به رابطه خیریه‌ها و دستگاه‌های مسئول در حوزه محرومیت‌زدایی گفت: همان‌طور که در کنار نهادهایی مانند کمیته امداد، مجموعه‌های خیریه نیز فعالیت می‌کنند و بخشی از نیازهای جامعه را پوشش می‌دهند، تشکل‌های مردمی بین‌المللی نیز می‌توانند در کنار سازمان‌ها و دستگاه‌های رسمی فعالیت کنند و ظرفیت‌های مکمل آن‌ها باشند.

حجت الاسلام والمسلمین علیخانی افزود: مجمع تشکل‌های بین‌الملل تلاش می‌کند این ظرفیت مردمی را به دستگاه‌های مرتبط معرفی کند و زمینه همکاری مشترک را فراهم آورد. برای مثال، مجموعه‌های مردمی می‌توانند در حوزه‌هایی که سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی یا رایزنان فرهنگی با محدودیت‌هایی برای اجرای برنامه مواجه هستند، نقش‌آفرینی کنند.

وی با اشاره به اینکه این همکاری می‌تواند به افزایش بهره‌وری فعالیت‌های فرهنگی بین‌المللی منجر شود، گفت: تشکل‌های مردمی به دلیل برخورداری از انگیزه داوطلبانه و استقلال در برنامه‌ریزی، ظرفیت ارزشمندی برای توسعه دیپلماسی عمومی و ارتباطات میان ملت‌ها محسوب می‌شوند.

برگزاری نشست‌های دوره‌ای و توسعه فعالیت‌ها

دبیر مجمع تشکل‌های بین‌الملل با اشاره به برگزاری نشست اخیر مسئولان تشکل‌های عضو در تهران گفت: این مجموعه معمولاً هر شش ماه یک‌بار نشستی با مسئولان تشکل‌های عضو برگزار می‌کند. به دلیل شرایط خاص و محدودیت‌های ناشی از جنگ ۴۰ روزه، مدتی امکان برگزاری جلسات حضوری فراهم نشده بود، اما دو هفته پیش این نشست با حضور مسئولان تشکل‌های بین‌المللی برگزار شد.

وی یکی از محورهای مهم برنامه‌های پیش‌روی مجمع را افزایش نقش‌آفرینی تشکل‌های مردمی در حمایت از مردم فلسطین و مقابله با رژیم صهیونیستی عنوان کرد و گفت: هر فرد و مجموعه‌ای متناسب با توانایی خود می‌تواند در این مسیر نقش داشته باشد؛ یکی با قلم و رسانه، دیگری با تولید محتوا و فردی دیگر با زبان و توانایی ارتباطی خود.

حجت الاسلام والمسلمین علیخانی در پایان با تأکید بر اینکه تحقق اهداف فرهنگی و تمدنی انقلاب اسلامی در سطح جهانی صرفاً با اتکا به چند نهاد و سازمان رسمی امکان‌پذیر نیست، خاطرنشان کرد: مردم باید وارد میدان شوند و تعداد تشکل‌های مردمی و فعالان ایرانی در عرصه بین‌الملل افزایش پیدا کند. یکی از راه‌های تحقق این هدف، معرفی و انعکاس رسانه‌ای فعالیت این مجموعه‌هاست تا این جریان مردمی از غربت خارج شود و ظرفیت‌های آن بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.