اعتماد: با وجود یک دهه سیاست‌های ضد ایرانی استفان هارپر، نخست‌وزیر محافظه‌کار کانادا، ایرانی‌ها در قلب اوتاوا تغییر را رقم زدند. با حضور پرشور صدها هزار کانادایی ایرانی‌‌تبار در انتخابات پارلمانی کانادا، فصل معاندت اوتاوا با تهران پایان یافته است؛ اگر جاستین ترودو وعده‌های خود را به ایرانیان فراموش نکند. ترودو، رهبر حزب لیبرال که به پیروزی چشمگیر در انتخابات پارلمانی کانادا دست یافته، به طرفداران برقراری رابطه با ایران، وعده داده است که با قرار گرفتن در دفتر نخست‌وزیر، برای بازگشایی سفارت این کشور در تهران تلاش می‌کند و همگام با طرف‌های بین‌المللی توافق هسته‌ای، با ایران دست دوستی می‌دهد.

این در حالی است که استفان هارپر در ۱۰ سال گذشته، از هیچ فرصتی برای تشدید تنش‌ها در روابط تهران-اوتاوا فرو نگذاشت و در نهایت در سال ۹۱، با تعطیل کردن آخرین دفتر اداری کانادا در تهران که صدور روادید را انجام می‌داد و انتقال آن به ترکیه، عملا خود را در مقابل مردم ایران قرار داد. در سال‌های اخیر ایرانیانی که به دلایل گوناگون چون سفر تفریحی، دیدار با اقوام، سفر تجاری و کاری یا تحصیلی باید راهی کانادا می‌شدند، باید راه پر پیچ و خمی برای دریافت ویزا طی می‌کردند.

اما اکنون ایرانیانی که توانسته‌اند حق رای دریافت کنند، همگام با دیگر کانادایی‌ها و مهاجران حاضر در این کشور به سیاست خارجی تنش افزای هارپر رای منفی داده‌اند تا فصل تازه در روابط ایران و کانادا نیز رقم بخورد. در صورت تحقق وعده جاستین ترودو، نخست‌وزیر جدید کانادا درباره عادی‌سازی روابط با ایران و بازگشایی سفارت در تهران، این موضوع می‌تواند از مشکلات ایرانیان زیادی که مقیم کانادا هستند، برای سفر به ایران و برقراری روابط کاری و دانشگاهی آنها بکاهد.

کانادایی‌ها بعد از ۱۰ سال به «تغییر» رای دادند؛ تا استفان هارپر ۵۶ ساله و محافظه‌کار، جای خود را به جاستین ترودو ۴۳ ساله و لیبرال بدهد. با پیروزی حزب لیبرال کانادا در انتخابات پارلمانی، حزب محافظه‌کار که از سال ۲۰۰۴ قدرت را در اختیار داشت، عرصه را واگذار می‌کند تا کانادا بتواند راه نو برگزیند. پس از این شکست، استفان هارپر، نخست‌وزیر کانادا و رهبر حزب محافظه‌کار از رهبری این حزب کناره‌‌گیری کرده و جاستین ترودو می‌گوید که این پیروزی پیام روشنی را در سراسر کشور به همراه داشت و آن، پیام تغییر واقعی بود.

دلایل شکست هارپر و دلایل پیروزی ترودو

همه آمارها، گزارش‌ها و شواهد نشان می‌دهد که انتخابات در کانادا نیز مانند بسیاری از کشورهای دیگر در عصر جهانی شدن، متاثر از سیاست خارجی بود و مردم با رای خود نشان دادند، خواستار رابطه صلح‌آمیز با جهان هستند.

رابطه با ایران: گزارش‌ها نشان می‌دهد؛ در حالی که روابط تهران و اتاوا طی سال‌های گذشته رو به سردی گذاشته است و در مواردی نیز تنش‌های شدیدی میان این دو رخ داده، در انتخابات اخیر برای نخستین بار جلب نظر جمعیت ایرانی‌های مقیم کانادا برای هر سه حزب اهمیت پیدا کرده بود. در مقابل ایرانی‌ها نیز با حضور در تمام مناظره‌های محلی، این سوال را از کاندیداها می‌پرسیدند که بعد از توافق هسته‌ای ایران؛ رویکرد شما نسبت به ایران چه خواهد بود؟ با وجود سیاست ایران ستیزانه حزب محافظه‌کار، نمایندگان دو حزب مخالف یعنی لیبرال‌ها و نئودموکرات‌ها بارها تاکید کردند که همراه با دنیا با ایران رابطه برقرار کرده و حتی خواستار بازگشایی سفارت کانادا در ایران هستند. گفتنی است بر اساس آمار سراسری کشور کانادا در سال ۲۰۱۱ بیش از ۱۶۳ هزار مهاجری که محل تولد آنها ایران است در این کشور زندگی می‌کنند اما گفته می‌شود، در سال‌های اخیر این رقم افزایش یافته است.

مناقشه فلسطین- اسراییل: مساله حمایت از اسراییل نیز یکی از موضوعات اصلی مناظرات بود و در دوران رقابت‌ها مخالفان هارپر با پوسترهایی از کودکان کشته شده فلسطینی، او را به عنوان حامی قاتلان معرفی می‌کردند. بر این اساس در حالی که هارپر با حمایت بی‌چون و چرا از اسراییل عملا وزیر نتانیاهو در امور داخلی کانادا معرفی می‌شد، احزاب رقیب تلاش کردند مخالفت خود را از سیاست‌های ضد فلسطینی اسراییل نشان دهند. در این میان اگرچه حزب لیبرال نیز پایگاه جدی میان یهودیان کانادا داشت، در مواضع خود اعلام کرد ضمن توجه به مسائل و منافع یهودیان کانادا، تایید‌کننده سیاست‌های اسراییل در منطقه نیست.

بهبود رابطه با امریکا: به دنبال پیروزی استفان هارپر از سیاست‌های محافظه‌کاران کانادا که دیدگاه‌های نزدیک به جمهوریخواهان امریکا دارند، ترودو در کارزارهای انتخاباتی بر این مساله تمرکز کرده و وعده داد که روابط سرد کانادا با دولت باراک اوباما، رییس‌جمهوری امریکا را بهتر خواهد کرد اما برنامه نظامی کانادا برای مبارزه با داعش را پایان خواهد داد و به جای آن کمک‌های بشردوستانه کانادا را افزایش خواهد داد.

پاشنه‌آشیل‌های هارپر در داخل

هارپر در سیاست داخلی نیز نتوانست، نظر اکثریت کانادایی‌ها، به ویژه مهاجران را که در این انتخابات رای تعیین‌کننده داشتند، جلب کند.

حمایت از قشر متوسط: در حالی که دولت استفان هارپر به بازار و سرمایه‌داران نزدیک بود، ترودو خود را به عنوان حامی قشر متوسط معرفی کرده و وعده داد از مالیات طبقه متوسط بکاهد و مالیات ثروتمندها را افزایش دهد. آخرین گزارش‌ها نیز نشان می‌دهند اعلام پیروزی حزب لیبرال با ناخرسندی بازارهای مالی کانادا مواجه شده که سیاست‌های محافظه‌کارانه دولت سابق را بیشتر می‌پسندیدند.

توجه به محیط زیست: نخست وزیر جدید کانادا همچنین در رقابت‌های انتخاباتی، انتقادهای تندی به سیاست‌های محافظه‌کارانه هارپر برای حفاظت از محیط‌زیست مطرح کرد و وعده داد که می‌خواهد به مانند همتای امریکایی‌اش، بارک اوباما، فعالانه با بانیان تغییرات آب‌وهوا و آلوده کردن زمین مبارزه کند.

سیاست مهاجرپذیر: بسیاری از ناظران می‌گویند مهاجران امسال شور زیادی به انتخابات پارلمانی کانادا تزریق کردند، مهاجران و پناهجویان که جمعیت قابل توجهی از این کشور مهاجرپذیر را تشکیل می‌دهند، به‌شدت به سیاست‌های استفان هارپر معترض بودند. کاهش حقوق اجتماعی و شهروندی، کاهش بودجه بهداشت عمومی و کم کردن خدماتی همچون سرویس‌های بهداشتی برای پناهجویان از انتقادهای وارد شده به استفان هارپر، در دوران نخست وزیری‌اش است. اما مهم‌ترین نقد مربوط به قانون جدید شهروندی کانادا است. قانون شهروندی «سی-۲۴» کانادایی بودن را تبدیل به امتیازی کرد که دولت می‌تواند این امتیاز را هر زمان به دلایل مختلف از جمله نقض قانون و تخلف‌ها ازمهاجران بگیرد و آنها را اخراج کند.

بر این اساس «سی-۲۴» از اهرم‌های مخالفت حزب لیبرال و حزب نئودموکرات با دولت هارپر بود و از طریق مخالفت با قانون جدید شهروندی کانادا، این احزاب توانستند حمایت مهاجران جدید، قدیمی و کسانی را که از خانواده‌های مهاجر می‌آیند، کسب کنند.

یادآوری

انتخابات فدرال کانادا در سال ۲۰۱۵،
چهل و دومین انتخابات عمومی این کشور بود. تعداد کرسی‌های مجلس عوام که احزاب شرکت‌کننده در این دوره از انتخابات بر سر تصاحب آنها مبارزه کردند، ۳۳۸ کرسی است که نسبت به انتخابات فدرال گذشته تعداد ۳۰ کرسی افزایش داشته است. در پارلمان قبلی، حزب محافظه‌کار دارای ۱۵۹ کرسی، حزب نئودموکرات دارای ۹۵ کرسی و حزب لیبرال تنها دارای ۳۶ کرسی بود اما اکنون حزب لیبرال توانسته ۱۷۰ کرسی را کسب کند. بنا بر گزارش‌ها کارزار انتخاباتی اخیر کانادا، «پرخرج‌ترین» طی ۱۴۰ سال گذشته بوده است.

استعفای هارپر

استفان هارپر ۵۶ ساله، نخست وزیر کانادا در ۱۰ سال گذشته، مسوولیت شکست محافظه‌‌کاران در انتخابات پارلمانی را بر عهده گرفته و با انتشار بیانیه‌ای از اعضای این حزب خواسته است تا انتخاب رهبر بعدی فردی را به طور موقت برای این مسوولیت تعیین کنند.اما اکنون رهبر حزب لیبرال، جاستین ترودو، نخست‌وزیر جدید این کشور خواهد شد. جاستین ترودو که پیش از اینکه سیاستمدار شود، معلم بوده، تنها دو سال است که رهبری حزب لیبرال را به عهده گرفته است. او فرزند پیر الیوت ترودو بنیانگذار کانادای نوین است که
۴۷سال پیش، در سال ۱۹۶۸ به نخست‌وزیری کانادا رسید و به عنوان یکی از محبوب‌ترین رهبران این کشور کمابیش به مدت ۱۵سال رهبری دولت را در دست داشت. جاستین ترودو جوان‌ترین نخست‌وزیر تاریخ کانادا پس از جو کلارک خواهد بود.

نمایندگان ایرانی

چهار ایرانی-کانادایی در انتخابات فدرال ۲۰۱۵ کاندیدا شده بودند که در این میان دو تن از آنها به مجلس کانادا راه یافتند. علی احساسی از حزب لیبرال در حوزه رای‌گیری «ویلودل» تورنتو توانست به مجلس عوام راه یابد و پویان طبسی‌ن‍‍‍ژاد رقیب احساسی در همین حوزه و از حزب چپ نئودموکرات، ناکام ماند. در منطقه‌ای در شمال «ویلودل»، در حوزه رای‌گیری «ریچموندهیل»، در حالی که مایکل پارسا از حزب محافظه‌کار شکست خورد، رقیب او مجید جوهری به نمایندگی از حزب لیبرال به مجلس عوام کانادا راه یافت. این برای نخستین بار در تاریخ کاناداست که نمایندگان ایرانی‌تبار به مجلس عوام راه پیدا می‌کنند.

بحث روبنده

حزب محافظه‌کار کانادا در دوران رقابت‌های انتخاباتی تلاش کرد مساله ممنوع کردن روبنده در مراسم سوگند شهروندی کانادا را به بحث داغ انتخاباتی تبدیل کند، اما همین موضوع نیز به ضد تبلیغ علیه او تبدیل شد. در حالی که هارپر تا جایی پیش رفت که نظر خود را نظر «اکثر زنان و مردان کانادایی» خواند و زدن روبنده را «توهین بزرگی به ارزش‌های کانادا» خواند، ترودو گفت که هارپر اهل محافظت از حقوق اقلیت‌ها نیست.