به گزارش پایگاه خبری قم نا، کیفش داروخانه سیار است. باز که می‌کند، انواع و اقسام قرص و کپسول را می‌شود داخلش دید. یک مسکن قوی، یک مسکن ضعیف و سومی به قول خودش متوسط‌الحال! ویتامین‌های A B C D  و … یک قرص قرمز برای کاهش ضربان قلب، یکی زرد رنگ برای معده درد. انواع و اقسام آنتی‌بیوتیک هم هست. بعضی از این قرص‌ها را از نسخه‌های قبلی پزشک نگه داشته و آنهای دیگر را بدون نسخه تهیه کرده؛ تنها به خاطر اینکه اسمش را کسی شنیده است.

«قمی‌ها ۱۶ برابر استاندارد آنتی‌بیوتیک مصرف می‌کنند.» این آماری است که مدیر درمان تأمین اجتماعی قم در گفتگو با مهر از جامعه بیمه‌شدگان استان می‌دهد. آماری که نشان می‌دهد ما نمی‌دانیم سلامتی، درآمد خود و یارانه دارو را چطور مدیریت کنیم.

داوود علیمحمدی که مسئله درمان بیش از ۶۰ درصد مردم قم را مدیریت می‌کند، با اشاره به مصرف بی‌رویه دارو در استان قم گفت: در برخی آمارها حتی از میانگین کشوری هم بالاتر هستیم.

به گفته وی طبق آمارهای مدیریت درمان تأمین اجتماعی در بخش درمان غیر مستقیم میانگین اقلام دارو در هر نسخه در کشور ۳.۲ است اما در استان قم به ۳.۶ هم می‌رسد. این در حالی است که مصرف اقلام دارویی در دنیا میانگین ۱.۲ است.

آماری که علیمحمدی ارائه می‌دهد، نشان می‌دهد پزشکان قمی علاقه خاصی به درج دارو در نسخه بیمار دارند. داروهایی که هر کدام عوارض خاص خود را دارد. اینکه پزشکان قمی اصول صحیح نسخه نویسی را رعایت نمی‌کنند، می‌تواند دلایل بسیاری داشته باشد.

ابوالفضل ایرانی خواه، رئیس دانشگاه علوم پزشکی استان قم دلیل این موضوع را فرهنگ غلط شکل گرفته در میان مردم می‌داند که گمان می‌کنند پزشکی بهتر به وضعیت آنها رسیدگی کرده که داروهای بیشتری تجویز کرده است.

وی در گفتگو با مهر با اشاره به اینکه مصرف و تجویز بی‌رویه دارو در استان قم هشدار‌دهنده است گفت: متأسفانه در بیشتر مواقع بیمار اصرار دارد که دکتر دارو و یا آزمایش‌هایی که نیاز نیست را تجویز کند و پزشک هم زیر بار می‌رود که این اصلاً صحیح نیست.

ایرانی‌خواه مهم‌ترین چاره این کار را فرهنگ‌سازی دانست و افزود: بیمار باید به پزشک اعتماد کند و زمانی که پزشک می‌گوید به دارو و آزمایشی نیاز نیست او بپذیرد. در موارد بسیاری بیمار بر تجویز دارو و آزمایش تاکید دارد و پزشک ملزم می‌شود تجویز بی‌رویه ارائه دهد.

ضعف فرهنگی در مقوله سلامت

رئیس دانشگاه علوم پزشکی قم اضافه کرد: این اعمال نقص فرهنگ جامعه و نه اطبا را نشان می‌دهد که باید در این زمینه فرهنگ سازی‌های لازم صورت گیرد تا شاهد ازدحام در بخش خدمات پاراکیلینیک و مصرف دارو نباشیم و مردم به تجویز خود پزشک اعتماد کنند.

وی با اشاره به مصرف بی‌رویه آنتی‌بیوتیک ابراز کرد: در بیشتر مواقع بیمار بر تزریق آنتی‌بیوتیک اصرار دارد درحالی‌که ۹۰ درصد تب‌ها به آنتی‌بیوتیک نیاز ندارد.

ایرانی خواه عنوان کرد: مصرف بی‌رویه داروهای تقویتی، آنتی‌بیوتیک و ارائه آن توسط داروخانه‌ها و تصور غلط از چاق و لاغر کردن ویتامین‌ها یکی از بزرگ‌ترین معضل‌ها است.

سید علی پورحسینی که یک پزشک عمومی است، سخنان رئیس دانشگاه علوم پزشکی را تائید می‌کند. او می‌گوید بیمار اگر چند قلم دارو در نسخه‌اش دریافت نکند، احساس می‌کند که پزشک او را خوب معاینه نکرده یا تخصص کافی ندارد.

وی با اشاره به اینکه در کشور ما روزانه به ازای هر نفر دو واحد دارویی مصرف می‌شود ادامه داد: پزشکان در مورد نحوه‌ نسخه‌نویسی و تداخلات دارویی آموزش دقت کافی نمی‌کنند. نباید به صرف خواست بیمار دارویی که نیاز نیست، تجویز شود.

دکتر علوی داروساز است. وی با ا اشاره به نقش داروخانه‌ها در دادن دارو بدون نسخه به بیماران و عدم مشاوره مناسب برای مصرف بهینه می‌گوید: زمانی که قیمت دارو متناسب با نرخ تورم بالا نمی‌رود، داروخانه‌ها برای سودآوری به فروش تعداد بیشتر دارو روی می‌آورند. طبیعی است که وقتی در این شرایط سرانه مصرف دارو کم شود، اقتصاد داروخانه‌ها دچار مشکل می‌شود.

وی افزود: همین موضوع موجب می‌شود برای کسب درآمد بیشتر دارو را بدون نسخه بفروشند در حالیکه این یک کار غیر حرفه‌ای است.

مقاومت دارویی با مصرف بی‌رویه آنتی‌بیوتیک

آنچه در این میان از همه خطرناک‌تر است، مصرف بی‌رویه آنتی‌بیوتیک‌ها است که می‌تواند موجب به وجود آمدن مقاومت دارویی در جامعه شود.

بسیاری از ما پس از سرماخوردگی‌ها به پزشک مراجعه می‌کنیم و گاهی تا ۱۲ قلم دارو می‌گیریم در حالی که متخصصان معتقدند سرماخوردگی منشأ ویروسی دارد و نیازی به دارو و به ویژه آنتی‌بیوتیک نیست چرا که آنتی‌بیوتیک‌ها تنها بر باکتری‌ها اثر دارند.

مصرف بی‌رویه آنتی‌بیوتیک موجب می‌شود که باکتری‌های بیماری‌زا که همیشه تعدادی از آن در بدن وجود دارند، در برابر انواع مختلف آن مقاوم شوند. هر چه می‌گذرد باید داروهای جدیدتر و گران‌تری که عوارض جانبی بیشتر هم دارند، مصرف شود. همین موجب می‌شود آنتی‌بیوتیک‌های ساده‌تر دیگر نتواند عفونت‌ها را برطرف کند. در نتیجه مبارزه با بیماری به مرور زمان سخت‌تر و هزینه‌برتر می‌شود.

در مصرف آنتی‌بیوتیک یکی از مشکلات جدی خود درمانی عده‌ای از مردم است. واقعیت این است که تعداد آنتی‌بیوتیک‌ها و انواع آن بسیار متنوع‌اند. تنها پزشک است که می‌تواند از بین انواع مختلف آنتی‌بیوتیک‌ها٬ آنتی‌بیوتیک مؤثر بر بیماری شما را تشخیص دهد. به عنوان مثال اگر شما عفونت گوش داشته باشید  پزشک تشخیص می‌دهد که چه نوع از باکتری‌ها اغلب می‌تواند باعث عفونت گوش شود. الزاماً آنتی‌بیوتیکی که برای عفونت گلو موثر است در مورد عفونت گوش هم کاربرد ندارد.

هشدار سازمان بهداشت جهانی

بسیاری از کارشناسان معتقدند مصرف بی‌رویه دارو و به ویژه آنتی‌بیوتیک‌ها خصوصیت کشورهای جهان سوم است و مردم در کشورهای پیشرفته بسیار کمتر مسکن و آنتی‌بیوتیک و مکمل غذایی مصرف می‌کنند. موضوعی که موجب شده نگرانی‌ها درباره مقاومت آنتی‌بیوتیکی در این کشورها بسیار بیشتر باشد.

در همین راستا اوایل سال جاری سازمان بهداشت جهانی با بررسی ۱۱۴ کشور جهان از خطر افزایش مقاومت دارویی خبر داد. این نهاد وابسته به سازمان ملل متحد، با انتشار گزارشی اعلام کرد جهان وارد دوره «پسا آنتی‌بیوتیک» شده است، دوره‌ای که عفونت‌های ساده‌ای که برای سالیان طولانی قابل درمان بودند، به دلیل مقاومت دارویی ناشی از مصرف بی‌رویه آنتی‌بیوتیک کشنده شده‌اند.

مدیران این سازمان این خطر را بسیار جدی شمرده‌اند که اگر برای مقابله با آن فکری نشود، آینده بسیار بدتری را در پی خواهد داشت.

به تمام این مشکلات که همه بسیار جدی هستند، سرمایه‌ای که با مصرف بی‌رویه دارو هدر می‌رود را هم اضافه کنید تا به عمق ماجرا پی ببرید. مدیر درمان تأمین اجتماعی استان قم می‌گوید سال گذشته این نهاد در درمان غیر مستقیم ۱.۴ میلیارد تومان و در درمان غیر مستقیم ۳ میلیارد تومان هزینه کرده است.

وقتی بدانیم بخش بزرگی از این هزینه‌ها به دلیل مصرف بی‌رویه دارو و استفاده نا به جا از خدمات پاراکینیکی است، به این فکر می‌افتیم که اگر مصرف به مسیر صحیح خود برگردد چقدر از این هزینه می‌تواند صرف برنامه‌های پیشگیری و ایجاد زیرساخت‌های درمانی شود. علیمحمدی هم با این نظر موافق است. او می‌افزاید: این هزینه‌های نابه‌جا در درمان، اگر در سلامت مردم هزینه شود، تعداد کمتری اسیر تخت‌های بیمارستان و داروخانه‌ها خواهند شد.

منبع: مهر