سابقه تمدن در قم به ‏بیش از ۷ هزار سال پیش باز می‌گردد ابنیه و آثار فراوانی با کاربری‌های گوناگون متعلق به سده‌های پس از ‏ورود اسلام به ایران را در قم مشاهده می‌کنیم ، تلاش جوانان مسجد محمودیه قم در تشکیل کلاس‌های قرآنی موجب احیای آب انبار شاه حمزه شده ‏است.‏

به گزارش قم نا ، در طول دو قرن اخیر یعنی اواسط قاجاریه تا امروز هم بناهای متعددی در قم ساخته شده‌اند که ‏بسیاری از آنها دارای کاربری عمومی همچون آب‌انبار، مسجد، حسینیه، سقاخانه و … بوده و وقف عام ‏هستند هرچند تعداد زیادی از آنها در حال حاضر یا به دلیل فرسودگی یا تغییر در نیازهای عمومی مردم ‏مهجور مانده‌اند و تخریب تدریجی آنها بر اثر عوامل طبیعی یا انسانی مدت‌هاست آغاز شده است.‏

در حال حاضر در قم تعدادی آب‌انبار قدیمی وجود دارد که هرچند برخی از آنها احیا شده‌اند و کاربری‌های ‏امروزی یافته‌اند ولی هنوز هم گرد فراموشی بر چهره بسیاری از آنها خودنمایی می‌کند که صد البته ‏این وضعیت، مسئولیت مدیران سازمان‌ها و ادارات از جمله میراث فرهنگی را دو چندان می‌کند ‏که تنها به نصب تابلوی ثبت ملی اثر در کنار آنها بسنده نکرده و اقداماتی عملی برای بازسازی و احیای ‏آنها داشته باشند.‏

اما در این میان وضعیت یکی از آب‌انبارهای قدیمی قم واقع در خیابان آذر که بیش از ۱۰۰ سال از ‏ساخت آن می‌گذرد بسیار جالب توجه است. ‏

آب‌انبار شاه‌حمزه که جزو موقوفات مسجد محمودیه قم محسوب می‌شود حدود ۱۰ سالی است که با ‏همت گروهی از جوانان و طلاب همین مسجد احیا و کاربری بسیار خوبی هم برای آن تعریف شده ‏است؛ این آب‌انبار در حال حاضر به محلی برای استقرار موسسه فرهنگی قرآن و عترت تبیان و برگزاری ‏کلاس‌های قرآنی تبدیل شده و با این کار غبار فراموشی از این آب‌انبار زدوده شده است.‏

 

احمد بهشتی مسئول روابط عمومی این موسسه قرآنی در این زمینه می‌گوید: «برخی می‌گویند ‏تمام آب‌انبارهای قم و حتی همین آب‌انبار شاه‌حمزه به دست فراموشی سپرده شده و در حال تخریب ‏است ولی اینگونه نیست و جوانان مسجد محمودیه، از ۱۰ سال پیش به این فکر افتادند که با احیای ‏این مکان تاریخی، استفاده‌ای مطلوب و مذهبی از آن داشته باشند».‏

وی ادامه می‌دهد: «در حال حاضر آب‌انبار شاه حمزه با همت جوانان و اداره اوقاف و با عملیات عمرانی ‏که انجام شد دارای چهار بخش ویژه است؛ نخست بخش اداری که دفتر موسسه فرهنگی قرآن و ‏عترت تبیان در آن مستقر شده، بخش دیگر مربوط به خانه دیجیتال، سومین قسمت سالن ورزش و ‏طبقه اول هم به کلاس‌های قرآنی اختصاص داده شده است. این آب‌انبار در گذشته آنقدر وضعیت ‏نامناسبی داشت که به محلی برای انباشت زباله تبدیل شده بود ولی گروهی از طلاب و دانشجویان ‏محله امامزاده حمزه و مسجد محمودیه با همکاری یکدیگر بهره‌برداری نوین از این مکان را آغاز کردند؛ ‏این آب‌انبار جزو موقوفات بوده و میراث فرهنگی قم هم نظارت کافی را بر آن دارد».‏

 

آب‌انبار قدیمی شاه‌حمزه در قم دارای ۹ متر ارتفاع و ۱۶۰ متر مربع مساحت در دو طبقه است که ‏موسسه فرهنگی قرآن و عترت تبیان بهره‌برداری از آن را در چهار بخش ذکر شده انجام می‌دهد.‏

به گفته مدیران موسسه در حال حاضر کلاس‌های حفظ قرآن، تجوید، ترجمه و مفاهیم در طبقه ‏نخست آن برگزار می‌شود و حدود ۱۵۰ نفر هم در این کلاس‌ها شرکت دارند که توسط هشت نفر از ‏مربیان حوزوی آموزش‌های لازم به آنها ارائه می‌شود.‏

در بخش خانه دیجیتال نیز که کاملا توسط موسسه راه‌اندازی شده، اینترنت اسلامی و بازی‌های ‏ایرانی اسلامی عرضه می‌شود و نوجوانان و جوانان بسیاری را به سمت خود جذب کرده است.‏

سالن ورزشی تجهیز شده در این آب‌انبار نیز توانسته است تعداد زیادی از جوانان محلات خیابان آذر را ‏به سمت خود بکشاند و در عین حال، علاوه بر ورزش، علاقه به مسجد و فعالیت‌های مذهبی را در آنها ‏تقویت کند.‏

 

حسین مرادی از جمله جوانانی است که در کلاس‌های قرآنی و ورزشی این موسسه ثبت‌نام کرده ‏است؛ وی عقیده دارد وقتی به این محیط پا می‌گذارد احساس می‌کند در دل تاریخ وارد شده است: ‏‏«کلاس‌هایی که در اینجا تشکیل می‌شوند فضایی متفاوت با دیگر کلاس‌های مشابه در سایر ‏ساختمان‌ها دارند؛ شاید نتوان به زبان آورد یک احساس لطیف به شرکت‌کنندگان دست می‌دهد و ‏همین که در بنایی تاریخی مشغول یادگیری قرآن هستیم برایمان جالب توجه و در آغاز کار عجیب بود».‏

حسین که از امکانات خانه دیجیتال این موسسه هم استفاده می‌کند می‌گوید: «واقعا سنت و مدرنیته ‏در کنار هم جالب است؛ استفاده از اینترنت در یک آب‌انبار قدیمی در نوع خود جالب توجه است؛ ‏اینگونه اقدامات بسیار بهتر از آن است که آب‌انبارها به سفره‌خانه و محلی برای کشیدن قلیان تبدیل ‏شوند؛ اگر جوانان به این فضاها بیایند علاوه بر اینکه با معماری اصیل ایرانی آشنا می‌شوند، می‌توانند ‏فعالیت‌های مفیدی هم داشته باشند نه اینکه وقت و پولشان را صرف کاری باطل و بیهوده کنند».‏

حجت‌الاسلام یوسف احمدی‌نیا پدر یکی از نوجوانانی است که در این موسسه به یادگیری تجوید ‏مشغول است؛ او هم طرف گفت‌وگوی ما می‌شود و عنوان می‌کند: «جدا از برگزاری کلاس‌های قرآنی ‏در این مکان که بسیار ایده جالبی بوده و سبب جذب جوانان منطقه آذر به مسجد شده است، ارائه ‏اینترنت پاک و بازی‌های اسلامی – ایرانی در خانه دیجیتال موسسه تبیان، اقدامی شایسته و زیبنده ‏شهری مذهبی مانند قم است؛ به نظر من اینگونه فعالیت‌ها باید به دیگر مراکز هم تسری یابد تا نسل ‏جوان و آینده‌ساز ما از شر آسیب‌هایی که در فضای مجازی وجود دارند مصون بمانند».‏

بهشتی مسئول روابط عمومی موسسه تبیان در این زمینه می‌گوید: «معتقدیم هر فعالیت فرهنگی، ‏مذهبی و حتی ورزشی، اجتماعی و علمی اگر در پناه مسجد باشد انگیزش و علاقه لازم را هم در ‏جوانان ایجاد می‌کند و همچنین موجب سالم ماندن آنها می‌شود زیرا مسجد دارای جاذبه و قدرتی ‏است که می‌تواند بسیاری از تهدیدات و خطرات را از نسل جوان دور کرده و مانع از افتادن آنها در دام ‏نقشه‌ها و توطئه‌های دشمنان شود».‏

منبع : فارس