به گزارش پایگاه اطلاع رسانی خبر قم به نقل از شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛به نقل از آناج، آذربایجان همواره در معادلات سیاسی منطقه و کشور به زعم پیشنیه‌ی درخشان خود پیشتاز بوده؛ چه در جریان نهضت تنباکو چه در قیام مشروطه با سردمداری ستارخان و چه در روزهای سرد بهمن ۵۶ که زمینه‌ ساز وقوع انقلاب اسلامی ایران گردید. تنور داغ قیام‌ها در روزهای سرد بهمن در دل تاریخ این کشور نقشی ماندگار رقم زده که رد رادمردی و جسارت مردمان این خطه را عیان‌تر ساخته است.

ماجرای ۲۹ بهمن ۵۶ از چه قرار است؟

شروع ماجرا به چاپ مقاله‌ای توهین آمیز به نام "ایران استعمار سرخ و سیاه" با نام مستعار احمد رشیدی مطلق در روزنامه‌ی اطلاعات به تاریخ ۱۷ دی ۵۶ بر می‌گردد. در این مقاله به همکاری نیروهای مذهبی و چپ در مقابله با اهداف انقلاب سفید انتقاد شده بود و توهین‌های تندی را متوجه شخص امام خمینی(ره) کرده بود.

درج این مقاله اعتراضات بسیاری در کشور داشت که مهم‌ترین آن اعتراضات گسترده‌ی حوزه‌های علمیه قم و پس از آن پیوستن بازاریان به این اعتراضات و سرانجام قیام مردم قم در تاریخ ۱۹ دی ماه بود. البته در ۲۰ دی ماه اعتراضاتی در تبریز و اصفهان هم شکل گرفت که شدت آنچنانی نداشت.

محمد تجلا اولین شهید قیام

روز ۲۹ بهمن ۵۶ به ابتکار آیت‌الله قاضی طباطبایی که زعامت مردم آذربایجان را بر عهده داشت مراسم گرامیداشت چهلمین روز از درگذشت شهدای قم در تبریز برگزار گردید. این مراسم که قرار بود صبح روز ۲۹ بهمن در مسجد قزلی منعقد گردد با توهین مامور ساواک و به شهادت رسیدن محمد تجلا رنگ و بوی قیام به خود گرفت و طی نصف روز در شهر تسری یافت. منجر به انهدام مراکز فساد، مشروب‌فروشی‌ها، دفتر حزب رستاخیز و بانک و مجسمه شاه در میدان خاقانی شد. مهم‌تر اینکه برای نخستین بار ندای مرگ بر شاه به صورت علنی در خیابان‌های این شهر طنین انداز می‌شود و پس از یک روز درگیری و مبارزات خیابانی شهر به دست انقلابیون می‌افتد.

بیز بو شاهی ایستمیروخ والسلام!

شهر تبریز در اربعین شهدای قم به صورت شهر جنگ زده درآمد و حکومت نظامی اعلام شد. مضمون شعارهایی که مردم در آن روز سر می‌دادند طرفداری از نهضت امام خمینی(ره)، سرنگونی رژیم طاغوت، برقراری عدالت اسلامی و رفع ظلم و ستمی بود که توسط پلیس و ساواک بر مردم حاکم شده بود.

اولین واکنشی که رژیم پس از اعلام حکومت نظامی در تبریز نشان داد، آغاز موج دستگیری بعضی از مردم، به ویژه دانشجویان مظنون به شرکت در قیام بود. شاه دستور داد مأمورانی را که در پیش‌بینی و جلوگیری از واقعه‌ی تبریز قصور کرده‌اند، تنبیه شوند. سپس در روزنامه‌های دولتی این حرکت را از سمت برخی اوباش که از مرزهای خارجی وارد شده بودند قلمداد کردند و سعی در بزرگ نمایی خسارت‌های وارده بر شهر و اموال عمومی مردم داشتند.

سلسه چهلم‌هایی که پهلوی را خانه خراب کرد

چهلم شهدای تبریز نزدیک می‌شد. گرچه مقامات امنیتی- انتظامی آذربایجان از برگزاری مراسم چهلم در تبریز ممانعت کردند، امّا نهضت قدم‌های خود را دیگر برخلاف خواست رژیم برمی‌داشت. این بار نوبت یزد قهرمان بود و آیت‌ا… محمد صدوقی، که بین او و آیت‌ا… قاضی آشنایی و روابط دوستانه‌ای برقرار بود.

ادامه‌ی حرکت و نهضت در چهلم بعدی شهدا قیام تبریز در جهرم و اهواز به حرکت و قیام‌های دیگر تبدیل شد و سلسله‌ی چهلم‌های شهدا که آغازگر آن تبریز بود پیام نهضت اسلامی را در سراسر ایران گسترد و پایه‌های حکومت پهلوی را به لرزه درآورد که در نهایت منتج به فروپاشی رژیم منحوس پهلوی در ۲۰ بهمن ۵۷ گردید.

بخشی از پیام امام خمینی(ره)که  به مناسبت قیام خونین ۲۹ بهمن تبریز در ۸ اسفند ۱۳۵۶ خطاب به مردم آذربایجان فرستادند:

«سلام بر اهالی شجاع و متدین آذربایجان عزیز، درود بر مردان برومند و جوانان غیرتمند تبریز. درود بر مردانی که در مقابل دودمان بسیار خطرناک پهلوی قیام کردند و با فریاد مرگ بر شاه خط بطلان بر خرافیگوئیهای او کشیدند. زنده باشند مردم مجاهد عزیز تبریز که با نهضت عظیم خود مشت محکم بر دهان یاوهگویانی زدند که با بوقهای تبلیغاتی انقلاب خونین استعمار را که ملت شریف ایران با آن صددرصد مخالف است انقلاب سفید شاه و ملت مینامند و این نوکر اجانب و خودباخته مستعمرین را نجات دهنده کشور میشمارند. …»