چکیده

با بررسی ریشه ها و تاریخ الهیات تنزیهی در عالم اسلام، میتوان سابقه این بحث را به حکمت اسماعیلیه باز برد و به همین دلیل، لازم است نگاهی به دیدگاه حکیمان اسماعیلیه در این زمینه بیندازیم. در میان حکیمان شیعه دوازده امامی، قاضی سعید قمی و استاد او ملا رجبعلی تبریزی را میتوان نظریه پردازان این نوع الهیات دانست. دیدگاه آنها به یک معنا احیاء مکتب نوافلاطونی ـ بویژه تفسیر پروکلسی این مکتب ـ است. قاضی سعید قمی هر چند معتقد به الهیات تنزیهی است، ولی نمی توان او را قائل به لاادریگری یا مذهب تعطیل دانست. در این نوشتار، بحث و برهان های وی برای اثبات الهیات تنزیهی بشرح آمده است و در عین حال نشان داده می شود که او چگونه برمبنای نظریه یی که می توان از آن به الهیات ناظر به تجلیات تعبیر کرد، راهی برای خروج از بن بست لاادریگری و مذهب تعطیل پیدا می کند.

کلیدواژگان: الهیات تنزیهی، الهیات ناظر به تجلیات، لاادریگری (تعطیل)، مکتب نوافلاطونی

نویسنده:

دکتر انشاءالله رحمتی

فصلنامه خردنامه صدرا – شماره ۸۶، زمستان ۱۳۹۵.

برای مشاهده کامل مقاله روی فایل مقابل کلیک کنید.