به گزارش پایگاه اطلاع رسانی خبرقم (قم‌نا)، یکی از راه‌های مؤثر در نحوه ارتباط‌گیری صحیح به‌ویژه میان کشورها و مردمان دنیا به کارگیری زبان مشترک است، درواقع انتقال مفاهیم و معارف دینی و ارزش‌های انقلاب اسلامی به دیگر ملت‌ها نیز از این مقوله مستثنا نیست، تسلط بر زبان دوم به نوعی با افزایش ابتکار و خلاقیت، همچنین توانایی حل مسائل پیچیده را نیز برای فرد در بر خواهد داشت.

در عصر حاضر یادگیری زبان به‌عنوان یک ضرورت انکارناپذیر، برای نشان دادن توانایی‌هایمان در زمینه‌های مختلف علمی است؛ قطعاً نمی‌توان از مزایای یادگیری زبان دوم و نقش قابل‌توجه آن در تسهیل ارتباط‌گیری با دنیای اطراف غافل شد، به نظر می‌رسد آموزش و یادگیری اصولی زبان نیازمند تحقیق و بررسی و به کارگیری روش‌های مؤثر و نتیجه‌بخش در آن خواهد بود.

با یادآوری نخستین سال‌های دوران تحصیلم در دوره متوسطه در یادگیری زبان دوم به‌ویژه درس زبان انگلیسی تنها حسی که از آن دوران در ذهنم تداعی می‌شود هضم و درک مفاهیم واژه‌های بی‌شماری که محال بود به ساعت‌ها و شاید روزها کلنجار رفتن با آن‌ها نکشیده باشد، ساعت‌هایی که غرق شدن در معانی و درک مطالب آن، دامنه اضطراب و استرس‌هایمان را نیز گسترده‌تر می‌ساخت.

مریم نیکوگفتار معلم پژوهنده‌ای که باسابقه‌ای ۱۶ ساله در حوزه تدریس درس زبان انگلیسی در دوره متوسطه اول در مدرسه شهید سید مهدی برقعی ۲ استان، توانسته با ارائه طرحی درزمینهٔ تسهیل در یادگیری، به کاهش استرس، بالا بردن انگیزه یادگیری شاگردانش کمک شایانی داشته باشد که همین امر مدرسه مربوطه را نیز در طرح تعالی مدیریت حائز رتبه برتر کشوری کرده است.

به همین منظور به گفت‌وگو با این معلم دلسوز و سخت‌کوش قمی پرداختیم تا با اهداف و چگونگی تأثیرگذاری و نحوه اجرای طرح مذکور بیشتر آشنا شویم.

تسنیم: از دیدگاه شما جایگاه معلمی و نقش آن در آموزش و پرورش استعدادهای دانش‌آموزان چگونه باید باشد؟

در مرحله نخست معلم با عنوان هدایتگر باید نیاز محصل خود را شناخته و بر اساس آن کلاس درس را اداره کند، درواقع هدف از معلمی راهنمایی دانش‌آموزان به سمت کمال مطلوب است. در عصر جدید که معلم و دانش‌آموز در اقیانوسی از اطلاعات غوطه ورند معلم نقش سکان‌داری را دارد که کشتی و عوامل آن را به سمت مطلوبی هدایت می‌کند.

معلم عاملی تعیین‌کننده در فرایند یاددهی و یادگیری است و مسئولیت‌هایی از قبیل هدایت دانش‌آموزان در تدریس، دادن نقش فعال به دانش‌آموزان در جریان آموزش، تلاش در راستای درونی کردن داده‌ها، تقویت نگرش مثبت، استفاده از شیوه‌های مناسب دادن تکلیف شبانه و شاد و پویا کردن کلاس درس را هم در فرایند تدریس و هم در ارزشیابی بر عهده دارد.

تسنیم: طرح خود را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

با مشاهده سطح نمرات پایین در آزمون‌ها همچنین کسالت، بی‌انگیزگی و اضطراب دانش‌آموزان نسبت به برگزاری آزمون درس زبان تصمیم گرفتم باهدف کیفیت‌بخشی و جذاب‌تر کردن ارزشیابی و بهبود یادگیری این درس به اجرای راه کارهای مناسب به هنگام ارزشیابی بپردازم. بنابراین با استفاده از شیوه‌های علمی مختلف و عوامل مؤثر در ایجاد مسئله، راه حل‌های پرنشاط و پویایی به ذهنم رسید.

راهکارهای متنوعی مورد ارزیابی قرار گرفتند که در این بخش تنها اشاره‌ای به آن‌ها خواهم داشت، ارزشیابی از طریق کنفرانس، ارزشیابی آبکی در حیاط مدرسه، ارزشیابی کارتی و نرم، ارزشیابی با قلاب ماهیگیری، بخش‌بندی جملات توسط انگشتان، ارزشیابی دانش‌آموزان از خودشان، بازی کشتی جنگی و صعود از کوه و ارزشیابی با طعم غذا، به صف، بادکنکی و روش کشفی-هدایتی هستند.

تسنیم: اجرای این طرح چه اهدافی را دنبال می‌کند؟

این طرح با اهداف بسیاری از قبیل جهت‌دهی روند یادگیری- یاددهی از محفوظات و انباشت ذهن دانش‌آموزان به یادگیری عمیق و پایدار، حذف حاکمیت مطلق امتحان پایانی در تعیین نمره فراگیر، افزایش توانایی فراشناختی، ایجاد جو صمیمی و آرامش‌بخش در کلاس، شناخت توانایی‌ها، نارسایی‌ها و بدفهمی‌های دانش‌آموزان، افزایش بهداشت روانی محیط یادگیری و ایجاد روحیه نشاط روبرو است.

تسنیم: چالش‌ها و مشکلاتی را که در اجرای طرح با آن مواجه بودید را بیان بفرمائید؟

با توجه به حجم کتاب درسی و ساعت کم اختصاص‌یافته به این درس اجرای این ارزشیابی نیازمند برنامه‌ریزی قبلی و تلاش بیشتر معلم است، در این نوع از ارزشیابی بارم‌بندی و قضاوت سخت بوده و طراحی فعالیت‌های ارزشیابی بسیار زمان بر خواهد بود و غالباً برای اجرای تجارب یک محیط مناسب و فضای کافی نیاز داریم و مواردی دیگر که به همین چند نکته بسنده می‌کنم.

تسنیم: بازخورد اجرای آن طرح چگونه بوده آیا این برنامه را می‌توان به عموم تعمیم داد؟

کلاس درسی پویا، پرنشاط و امیدبخش را به وضوح می‌دیدم. همچنین علاقه، انگیزه و لذت یادگیری را نیز با تمام وجود در بین شاگردانم احساس می‌کردم و بهره‌مندی آن‌ها از ارزشیابی‌ها برای افزایش یادگیری و برطرف کردن نقاط ضعفشان، رضایت درونی را در من و دانش‌آموزان و از طرفی اولیاء آن‌ها ایجاد کرده بود.

این ابزارهای ارزشیابی سبب تغییر در دیدگاه و نگرش آن‌ها نسبت به درس زبان شده بود و در آزمون‌های کلاسی و پایان‌ترم هم با اعتمادبه‌نفس کامل و بدون هیچ‌گونه اضطرابی موفق عمل کردند؛ همکاران هم رشته و حتی سایر رشته‌های عربی و ادبیات هم می‌توانند با توجه به نیاز فراگیران و تنها باکمی ابتکار این روش‌ها را به کاربرده و از نتایج حاصله لذت ببرند.

تسنیم: بحث تعالی مدیریت و ارتباط آن را با طرح خود بیان بفرمائید؟

طرح تعالی مدیریت برنامه‌ای است که باهدف ترویج و تقویت سیستم خود ارزیاب در درون مدرسه، ارتقای کیفیت آموزشی و مشارکت مسئولان، والدین و دانش‌آموزان در اداره مدرسه اجرا می‌شود؛ این برنامه اداره و رهبری آموزشی مدرسه در همه ابعاد آن و ارتقای کیفیت آموزشی مدارس را هدف قرار داده و بر اساس اجرای این برنامه، آموزش و پرورش به سیستم آموزشی پاسخگو سوق داده می‌شود.

در فرایند این برنامه به دنبال انتقال آموزش با رویکرد مهارت‌آموزی به یادگیری هستیم که با افزایش اثربخشی آن متناسب با محیط کار اثربخشی سازمان یادگیرنده را افزایش می‌دهد برنامه تعالی مدیریت مدرسه در پی شکل‌گیری هویت متعالی در دانش‌آموزان بوده و در طول آموزش‌های علمی بر مهارت‌های شغلی، انسانی و فردی نیز مسلط شوند تا شاهد حضور تمام‌عیار آینده‌سازان در جامعه باشیم.

ارزیابی درست و مناسب با توجه به تفاوت‌های فردی دانش‌آموزان سبب افزایش عزت و اعتمادبه‌نفس دانش‌آموزان همچنین شکل‌گیری صحیح هویت متعالی در آن‌ها می‌شود تا این عزیزان بتوانند به‌صورت اثربخش در جامعه کلاسی، مدرسه و بعدها محیط کار حاضر شوند و از همه مهم‌تر تقویت روحیه مشارکت و کار گروهی منجر به افزایش ارتباط روحیه جمعی و مسئولیت‌پذیری آن‌ها می‌شود.

به نظر می‌رسد بحث آموزش و پرورش دانش‌آموزان امری نیست که آن را بدون برنامه‌ریزی‌های متناسب با شرایط آن‌ها بررسی کرد چراکه داشتن جامعه‌ای متعالی مستلزم آموزش‌های صحیح، اصولی و ریشه‌ای خواهد بود تا هر فردی با گام نهادن در مسیر تعالی ایفاگر نقشی اثربخش در جامعه خود باشد حال‌آنکه برای رسیدن به مقصد نمی‌توان از نقش الگویی معلمان عزیز غافل شد.

گفت‌وگو از الهام پناهی فر