به گزارش پایگاه اطلاع رسانی خبرقم (قمنا)، قم در سوگ بانویی نشسته است که مظلومیتش از مدینه آغاز و در طول قرن‌ها به یکی از ماندگارترین روایت‌های تاریخ تشیع تبدیل شد؛ بانویی که در کوتاه‌ترین سال‌های عمر، بلندترین درس‌های ایمان، ایثار، حق‌طلبی و استقامت را به یادگار گذاشت و شهادتش به زخمی ماندگار در تاریخ اسلام تبدیل شد.

در فضای حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه(س)، مسجد مقدس جمکران و محافل مذهبی شهر، مجالس عزاداری برپاست و روضه‌خوانان از روزهای تنهایی و غربت دخت پیامبر(ص) می‌گویند؛ از خانه‌ای که پس از رحلت رسول خدا(ص) شاهد حوادثی تلخ شد و از بانویی که با وجود رنج و بیماری، بر دفاع از باور و حقیقت ایستاد.

در سالروز شهادت حضرت زهرا(س)، پرچم‌های سیاه بر سردر مساجد و حسینیه‌های قم برافراشته شده و مجالس سوگواری در نقاط مختلف شهر برپاست؛ در حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه(س)، نام بانویی طنین‌انداز است که خود از نسل پاک پیامبر(ص) و ادامه‌دهنده راه رسالت بود.

روضه‌خوانی‌ها و مرثیه‌سرایی‌ها، یاد غربت دخت رسول خدا(ص) را زنده می‌کند و عزاداران با اشک و ارادت، در سوگ بانوی دو عالم می‌نشینند.

فاطمه(س)؛ فراتر از یک نام در تاریخ اسلام

حضرت فاطمه زهرا(س)، دختر پیامبر اکرم(ص) و حضرت خدیجه کبری(س)، شخصیتی است که از جایگاه ویژه‌ای در تاریخ اسلام برخوردار است؛ ایشان بانویی برخوردار از فضایل اخلاقی و معنوی و الگویی جامع از بندگی، عفاف، ساده‌زیستی، ایثار و مسوولیت‌پذیری بودند.

پیامبر اکرم(ص) درباره ایشان فرمودند: «فاطمه پاره تن من است؛ هر کس او را بیازارد، مرا آزرده است.» این سخن، بیانگر جایگاه ویژه حضرت زهرا(س) نزد رسول خدا(ص) و پیوند عمیق ایشان با خاندان نبوت است.

حضرت فاطمه(س) همسر امیرالمومنین علی(ع) و مادر امام حسن(ع)، امام حسین(ع)، حضرت زینب(س) و ام‌کلثوم(س) بودند؛ بانویی که در کنار نقش‌آفرینی در خانواده، در عرصه اجتماعی نیز حضوری آگاهانه داشت و دفاع از حقیقت و ارزش‌های اسلامی را مسوولیتی مهم می‌دانست.

پس از رحلت پیامبر(ص)؛ روزهای دشوار مدینه

رحلت پیامبر اسلام(ص)، آغاز فصل تازه‌ای از تحولات در جامعه اسلامی بود؛ روزهایی که هنوز اندوه فقدان رسول خدا(ص) بر مدینه سایه افکنده بود و اختلاف‌ها بر سر جانشینی پیامبر و مسائل مربوط به اهل‌بیت(ع)، شرایط دشواری را رقم زد.

حضرت زهرا(س) در این دوران، در دفاع از حق امیرالمومنین علی(ع) و بیان اعتراض خود به تحولات پس از رحلت پیامبر(ص) ایستادگی کردند؛ خطبه فدکیه، از مهم‌ترین جلوه‌های این موضع‌گیری است؛ خطبه‌ای که در آن، حضرت با استدلال‌های قرآنی و دینی، درباره توحید، نبوت، فلسفه احکام و جایگاه امامت سخن گفتند.

شهادت؛ روایت مظلومیت دخت پیامبر

در منابع شیعی آمده است که فاطمه(س) در ماجرای هجوم به خانه‌اش، مورد ضرب و آسیب قرار گرفت و اثر همان جراحات، او را به بستر بیماری برد؛ حضرت، در سن کوتاه ۱۸ سالگی دعوت حق را لبیک گفت؛ در حالی که پهلویش مجروح، بازویش کبود و قلبش از رنج غربت شکسته بود.

حضرت فاطمه زهرا(س) در سال یازدهم هجری قمری و در حالی که هنوز مدت زیادی از رحلت پدر بزرگوارشان نگذشته بود، به شهادت رسیدند؛ درباره تاریخ دقیق شهادت ایشان دو روایت مشهور وجود دارد؛ سیزدهم جمادی‌الاول و سوم جمادی‌الثانی که به ترتیب مبنای ایام فاطمیه اول و دوم قرار گرفته‌اند.

مزار پنهان؛ راز ماندگار غربت

یکی از تلخ‌ترین بخش‌های روایت شهادت حضرت زهرا(س)، وصیت ایشان درباره تشییع و تدفین شبانه است؛ بر اساس نقل‌های مشهور شیعه، آن حضرت وصیت کردند پیکرشان شبانه غسل و کفن شود و مراسم خاکسپاری در خلوت برگزار شود.

همین وصیت و مشخص نبودن محل دقیق مزار حضرت، قرن‌هاست ذهن و دل ارادتمندان اهل‌بیت(ع) را با پرسشی تاریخی روبه‌رو کرده است؛ مزاری که نشانی قطعی از آن در دست نیست و در نگاه شیعیان، نمادی از مظلومیت و اعتراض تاریخی دخت پیامبر(ص) به شمار می‌آید.

حضرت زهرا(س) الگوی زن مسلمان در عرصه خانواده، علم و مسوولیت اجتماعی است

استاد حوزه علمیه در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا با اشاره به ابعاد مختلف شخصیتی حضرت فاطمه زهرا(س)، گفت: شخصیت ایشان را نمی‌توان صرفا در جایگاه دختری پیامبر(ص)، همسر امیرالمومنین(ع) و مادر ائمه اطهار(ع) خلاصه کرد؛ بلکه حضرت زهرا(س) شخصیتی جامع و چندبعدی، برخوردار از معرفت، بصیرت، اراده، مسوولیت‌پذیری اجتماعی و جایگاه معنوی ممتاز بودند؛ ایشان الگویی از زن مومن، اندیشمند، عفیف، عزتمند و آگاه هستند که در کنار توجه به خانواده، نسبت به سرنوشت جامعه نیز احساس مسئولیت می‌کنند.

معصومه ظهیری با بیان این‌که سیره حضرت زهرا(س) پیوندی میان بندگی خدا، کرامت انسانی، عفاف و حضور اجتماعی برقرار کرده است، اضافه کرد: زندگی ایشان نشان می‌دهد که عفاف و حیا به معنای انزوای زن نیست و زنان می‌توانند ضمن حفظ ارزش‌های اخلاقی و هویت خانوادگی، در عرصه‌های علمی، فرهنگی و اجتماعی حضوری موثر داشته باشند؛ همچنین زندگی مشترک ایشان با امیرالمومنین(ع) الگویی از محبت، احترام متقابل، همدلی، مشارکت و همراهی در دشواری‌های زندگی است.

وی با اشاره به نقش حضرت زهرا(س) در دفاع از حق و عدالت‌خواهی،‌ گفت: ایشان پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) در برابر آنچه انحراف از مسیر مورد اعتقاد خود می‌دانستند، سکوت نکردند و با استدلال و تبیین مبانی قرآنی و دینی به دفاع از حق پرداختند؛ خطبه فدکیه نمونه برجسته‌ای از دانش، قدرت استدلال و آگاهی اجتماعی ایشان است و نشان می‌دهد مطالبه‌گری باید بر پایه معرفت، قانون‌مداری، شجاعت و رعایت اصول اخلاقی باشد.

وی ادامه داد: مهم‌ترین پیام سیره فاطمی برای جامعه امروز، بی‌تفاوت نبودن در برابر تضییع حقوق مردم، تبعیض و آسیب‌های اجتماعی است؛ حضرت زهرا(س) نشان دادند که زن مسلمان در کنار ایفای نقش مادری و همسری، در قبال سرنوشت جامعه نیز مسوولیت دارد و می‌تواند در عرصه‌های تعلیم و تربیت، فعالیت‌های فرهنگی، علمی و اصلاح اجتماعی نقش‌آفرین باشد.

ظهیری با تاکید بر ضرورت معرفی جامع شخصیت حضرت زهرا(س) به نسل جوان، بیان کرد: گاهی معرفی ایشان به مناسبت‌های مذهبی، مجالس سوگواری و بیان مصائب محدود می‌شود، درحالی‌که نسل جوان به شناخت الگویی زنده و قابل استفاده در زندگی امروز نیاز دارد؛ باید از معرفی صرفا توصیفی و احساسی فاصله گرفت و ابعاد علمی، معرفتی، خانوادگی، تربیتی، اجتماعی و معنوی شخصیت ایشان را با زبانی متناسب با نیازهای نسل جدید تبیین کرد.

وی خطبه فدکیه را فراتر از یک مطالبه حقوقی درباره فدک دانست و گفت: حضرت زهرا(س) در این خطبه ضمن تبیین فلسفه توحید، بندگی و احکام اسلامی، جایگاه قرآن و اهل‌بیت(ع) و ضرورت رعایت حقوق و عدالت را تشریح کردند؛ این خطبه همچنین سندی ارزشمند از توانمندی علمی و استدلالی زن مسلمان در عرصه عمومی است و می‌تواند در حوزه‌های علمیه، دانشگاه‌ها و مراکز مطالعات زنان مورد توجه و پژوهش قرار گیرد.

وی با اشاره به جایگاه تاریخی شهادت حضرت زهرا(س) نیز تصریح کرد: این واقعه از نقاط عطف تاریخ اسلام و از حوادث تأثیرگذار در تاریخ اهل‌بیت(ع) است که بازخوانی آن باید با توجه به بصیرت تاریخی، پاسداری از حق، مسوولیت نخبگان و ضرورت دفاع از مظلوم همراه باشد؛ بزرگداشت این مناسبت نباید صرفا به برگزاری مراسم محدود شود، بلکه باید فرصتی برای شناخت سیره اهل‌بیت(ع)، تقویت معرفت دینی و ترویج عدالت‌خواهی باشد.

این استاد حوزه در پایان با تاکید بر اینکه الگوی فاطمی نه الگوی زن منزوی و نه الگویی مبتنی بر کنار گذاشتن خانواده برای حضور اجتماعی است، خاطرنشان کرد: حضرت زهرا(س) به زنان مسلمان آموختند که می‌توان در اوج بندگی و معنویت، از عزت و کرامت برخوردار بود و در عین همسری و مادری، اندیشمند، صاحب معرفت و مسوولیت‌پذیر بود؛ جامعه امروز برای تبیین جایگاه زن به الگویی جامع نیاز دارد که میان ایمان، عقلانیت، خانواده، علم، معنویت و مسئولیت اجتماعی پیوند برقرار کند.

سیره حضرت زهرا(س) الگویی جامع از مسوولیت‌پذیری زن مسلمان است

معاون پژوهش جامعه‌الزهرا(س) نیز با اشاره به ابعاد خانوادگی و اجتماعی شخصیت حضرت فاطمه زهرا(س) به خبرنگار ایرنا گفت: سیره آن حضرت الگویی جامع از بندگی خداوند، ایفای مسوولیت‌های خانوادگی، عدالت‌خواهی و حضور اثرگذار اجتماعی است که باید به‌درستی برای نسل جوان تبیین شود.

صدیقه شاکری با تاکید بر این‌که بندگی خداوند مهم‌ترین ویژگی شخصیتی حضرت فاطمه زهرا(س) است، افزود: سیره زندگی آن حضرت نشان می‌دهد که می‌توان در کنار ایفای نقش مادری و همسری، حضوری مسوولانه و اثرگذار در جامعه داشت و برای دفاع از حق و ولایت تا پای جان ایستادگی کرد.

وی اضافه کرد: حضرت زهرا(س) در تمام مراحل زندگی، جلوه‌ای کامل از بندگی و اطاعت الهی بودند و با رفتار خود الگویی جامع برای زندگی فردی، خانوادگی و اجتماعی ارائه کردند.

وی با اشاره به جلوه‌های عدالت‌خواهی و مسوولیت‌پذیری اجتماعی آن حضرت، ادامه داد: همراهی و حمایت از پیامبر اکرم(ص)، کمک به نیازمندان، بخشش اموال، حضور در برخی رویدادهای مهم صدر اسلام، پاسخ‌گویی به پرسش‌های بانوان مدینه و دفاع از جایگاه امامت و ولایت، از نمونه‌های برجسته سیره اجتماعی حضرت زهرا(س) است.

شاکری با تاکید بر ضرورت معرفی ابعاد مختلف شخصیت حضرت زهرا(س) به نسل جوان، بیان کرد: شناخت دقیق منابع تاریخی و روایی و معرفی ساده و جذاب سیره آن حضرت از طریق داستان، پادکست و بازخوانی سخنان و دعاهای ایشان می‌تواند زمینه‌ساز افزایش معرفت و محبت جوانان شود؛ همچنین نباید معرفی شخصیت حضرت تنها به بیان مصائب و مظلومیت‌های ایشان محدود شود، بلکه باید ابعاد شخصیتی ایشان در جایگاه دختر، همسر، مادر و کنشگر اجتماعی نیز تبیین شود.

وی خطبه فدکیه را فراتر از مطالبه حق شخصی حضرت دانست و گفت: این خطبه مجموعه‌ای جامع از معارف اسلامی در زمینه خداشناسی، پیامبرشناسی، امام‌شناسی، فلسفه احکام و عدالت‌طلبی است.

وی با اشاره به مفهوم الگوی سوم زن مسلمان، خاطرنشان کرد: حضرت زهرا(س) به زیبایی میان مسئولیت‌های خانوادگی و اجتماعی توازن برقرار کردند؛ الگویی که نشان می‌دهد زن مسلمان ضمن ایفای نقش مادری و همسری، نباید از مسوولیت‌های اجتماعی و دفاع از حق و ولایت غافل بماند.