به گزارش پایگاه اطلاع رسانی خبر قم ، حجت‌الاسلام والمسلمین محمدحسین ملک‌زاده در کرسی آزاداندیشی «فقه نظریات اسلامی و نظام‌سازی فقهی از دیدگاه آیت‌الله سید محمدباقر صدر و آیت‌الله سید محمود هاشمی شاهرودی» که در سالن جلسات مؤسسه دایرهالمعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت(ع) برگزار شد، با بیان اینکه دین و اندیشه‌های دینی بدون نظام‌سازی دینی و اجتماعی به مسیر مورد نظر نمی‌رسد، اظهار کرد: نظام‌سازی پل‌زدن میان عمل و نظر است زیرا ایده‌های جالبی در ذهن اندیشمندان دینی مطرح می‌شود که عملیاتی شدن آنها نیازمند چارچوب و برنامه عمل است.

وی از تاکیدات رهبر انقلاب اسلامی نسبت به افزایش تولید علم در جامعه اسلامی یاد کرد و افزود: تحقق این امر نیازمند نظام‌سازی است که در این میان می‌توان از رویکرد کلان در فهم دین و داشتن نگاه منظومه‌ای به شریعت به عنوان پیش‌فرض‌های نظام‌سازی اسلامی نام برد.

محقق برجسته علوم دینی با اشاره به اینکه افرادی که از نظام‌سازی دینی فاصله گرفته سکولار هستند، تصریح کرد: اندیشه تبعیض در مرجعیت مبتنی بر غفلت است؛ بدون اجتهاد نظام‌سازی دینی امکان‌پذیر نیست اما برای رسیدن به اجتهاد باید مبانی دینی تعیین شده مورد توجه قرار گیرد و موضوع جدیدی در این حوزه مطرح نشود.

وی اجتهاد، داشتن رویکرد اجتماعی در فقه و شکل‌گیری فقه مضاعف به اجتماعیات را از نیازهای تحقق نظام‌سازی دینی دانست و خاطرنشان کرد: اجتهاد دارای علوم و معارفی است که با مباحث کلامی و غیر کلامی ارتباط دارد.

ملک‌زاده با تاکید بر اینکه نسبت به فقه اجتماعی دیدگاه‌های متفاوتی وجود دارد، عنوان کرد: شهید صدر در کتاب «اقتصادنا» به بررسی نظریه‌های مختلف دینی اقدام کرده که یکی از این نظریه‌ها منطقه‌الفراغ است.

وی از اشاره به نظام‌سازی دینی توسط شهید آیت‌الله صدر در کتاب «فلسفتنا» یاد کرد و ادامه داد: نظام اجتماعی متکلف سامان‌بخشی به زندگی اجتماعی است و این چارچوب روابط میان افراد جامعه اسلامی را تعیین می‌کند.

ملک‌زاده با بیان اینکه شهید صدر نسبت به نظام اجتماعی نگاه مکتبی دارد، اضافه کرد: او از نظام به عنوان ترجمه مکتب نام برده است؛ با توجه به شرایط کنونی جهان نظام‌سازی دینی بر اساس مکتب انجام شده است و امکان تغییر نظام سیاسی در صد سال آینده وجود دارد.

استاد برجسته حوزه از نظام حقوقی مورد مطالعه به عنوان روبنا و از مصوبات قوانین دینی به عنوان زیربنای نظام‌سازی دینی یاد کرد و گفت: هدف مطالعه کشف مقاصد مکتب اقتصادی و استفاده از نظریات فقهی دیگران است به همین علت فقیه نظام‌ساز می‌تواند از نظریات فقهای دیگر استفاده کند.

وی یادآور شد: نظریه منطقه‌الفراغ بر اساس مباهات بوده اما نظریه ولایت فقیه این ویژگی را ندارد زیرا بر اساس ولایت مطلقه فقیه قدرت این جایگاه برای پیشبرد اهداف نظام اسلامی بسیار است؛ ناسازگاری این دو نظریه نشان از تفاوت در دیدگاه‌های دوره‌های مختلف زندگانی آیت‌الله صدر است.

ملک‌زاده با تاکید بر اینکه شاگردان آیت‌الله صدر اندیشه‌های نظریه مردم‌سالاری دینی را دنبال می‌کنند، اضافه کرد: بر اساس اندیشه آیت‌الله صدر اندیشه اسلامی فقط در جامعه اسلامی کاربرد دارد در حالی که این موضوع عنصر جامعیت اسلام را محدود می‌کند.

وی با اشاره به بهره‌گیری آیت‌الله صدر از نظریات علمای اهل تسنن در کتاب‌ها خود تصریح کرد: این شخصیت برجسته دینی بر اساس آموزه‌های علمای بزرگوار مباحث دینی خود را اثبات کرده است.

منبع: فارس