چکیده

احمد بن محمد بن خالد برقی از جمله چهره‏ های شاخص امامیه در سده سوم است که بنابر نظر رجال‏ شناسان امامی، به دلیل نقل از راویان ضعیف و اعتماد به روایات مرسل، توسط احمد بن محمد بن عیسی اشعری از قم اخراج شده و پس از گذشت زمان، به دلایل نامعلومی به قم بازگردانده شده است. این مقاله برای نخستین بار با بهره‏ گیری از روش تاریخی- تحلیلی، علل اخراج و بازگشت احمد برقی به قم را مورد بازخوانی قرار داده است. با تکیه بر شواهد تاریخی آشکار شد که تعلق برقی به جریان فکری «ادب» و مخالفت احمد اشعری با رویکرد ادب‏گرایانه به احادیث، زمینه اخراج برقی از قم را فراهم آورد. مطالعه حاضر برای تبیین دلایل بازگشت برقی، توازن قدرت ‏های سه‏ گانه‏ ی علمی، سیاسی، اقتصادی در قم و نیز چالش‏ های میان آنان را بررسی کرد. این مطالعه نشان داد که وابستگی برقی به طیفِ علمیِ قدرتمندِ «ادب» در قم که یارای رقابت با طیف علمی اشعریان را داشت و نیز ظرفیتِ این طیف علمی بر برقراری روابط سازنده و راهبردی با مراکز قدرت و ثروت (امرا و تجار قم)، امکان بازگشت برقی به قم را فراهم آورد.

کلیدواژه ها: احمد برقی؛ المحاسن؛ جریان فکری ادب؛ خاندان اشعری؛ قم

نویسندگان:

محمدحسن شیرزاد: دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران

محمدحسین شیرزاد: دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران

 محسن نورائی: استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه مازندران

مجله تحقیقات علوم قرآن و حدیث – دوره ۱۴، شماره ۳ – شماره پیاپی ۳۵، پاییز ۱۳۹۶،.

برای مشاهده کامل مقاله روی فایل مقابل کلیک کنید.