«حسن کاظمی قمی» سفیر سابق ایران در عراق در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری تسنیم، در خصوص عقب­ نشینی اربیل از مواضع پیشین خود در رابطه با استقلال کردستان عراق، با اشاره به اینکه جریان­های سیاسی کردستان عراق به خاستگاه خارجی همه­ پرسی پی بردند، بیان داشت: اقدام همه‌پرسی جدایی‌طلبی کردستان عراق با قانون اساسی و قوانین مصوب مجلس نمایندگان در عراق مغایر بود. قانون اساسی که خود کردها نیز در تدوین و رفراندوم آن نقش بزرگی داشتند، بر تمامیت ارضی عراق تأکید دارد.

وی با توجه به عدم توجهی بارزانی به مخالفت­‌هایی که با برگزاری همه­ پرسی صورت گرفته بود، گفت: از همان ابتدا که زمزمه‌های برگزاری رفراندوم مطرح شد، هم در داخل کردستان عراق و هم از سوی دولت، پارلمان، مرجعیت، فراکسیون­‌های سیاسی و هم در سطح منطقه­‌ای و بین‌المللی به بارزانی گفته شد که این اقدام مغایر قانون اساسی است. این مسئله در این شرایطی که عراق درگیر مبارزه با پدیده تروریسم است، اشتباه بزرگی بود. متأسفانه بارزانی این واقعیت را به رغم تمام نصایحی که به وی شد، نپذیرفت و اصرار به برگزاری همه‌پرسی داشت.

سفیر سابق ایران در عراق با تأکید بر خاستگاه همه‌پرسی اقلیم کردستان عراق اشاره داشت: آیا این همه‌پرسی واقعاً یک آرمان کردی بود یا خاستگاه خارجی داشت؟ پاسخ به این سؤال در اظهارات و مواضع مقامات رژیم اشغالگر قدس به خوبی مشهود است. آن‌ها از این موضوع حمایت کردند. هرچند آمریکایی‌ها در مواضع اعلامی خود مخالف برگزاری همه‌پرسی بودند؛ اما در عمل اقدامی انجام ندادند. حمایت رژیم صهیونیستی بیش‌ترین مشوق و مهییج این حرکت بود.

وی با اشاره به حمایت­‌های صریح صهیونیست­‌ها از استقلال اقلیم کردستان عراق تأکید کرد: حتی نتانیاهو در کنیسه بعد از برگزاری رفراندوم که شرایط برای برگزارکنندگان آن سخت شده است، بحث استقلال کردی را مطرح کرد. پس این مسئله یک آرمان کردی نبود و بیشتر خاستگاه خارجی داشت.

کاظمی قمی با توجه به اینکه موقعیت کردستان از لحاظ ژئوپلیتیک بسیار مهم است، افزود: اقلیم کردستان در همسایگی چهار کشور مهم منطقه، ایران، عراق، سوریه و ترکیه قرار دارد. این‌ کشورها از کشورهای بزرگ جهان اسلام هستند که امروز پرچم­دار مبارزه با رژیم صهیونیستی و مدافع ملت مظلوم فلسطین محسوب می­‌شوند. در حقیقت رژیم صهیونیستی قصد دارد یک اسرائیل جدید در منطقه ایجاد کند.

وی با تأکید بر حمایت مردم از ورود ارتش عراق به مناطق مورد مناقشه اشاره داشت: وقتی گفته می‌شود که مسئله استقلال آرمان کردی نیست، به این دلیل است که مردم از حضور ارتش عراق در مناطقی که تا پیش از ۲۰۰۳ و ۲۰۱۴ در حاکمیت ملی این کشور بود، حمایت کردند؛ لذا ارتش عراق به این مناطق و شهر مهم و راهبردی کرکوک وارد شد. پس مشخص است که مردم عراق به قانون اساسی و وحدت ملی اعتقاد دارند و تنوع قومیت‎ها باعث جدایی سرزمین عراق نخواهد بود.

کارشناس ارشد مسائل عراق با اشاره به اشتباهات راهبردی بارزانی تأکید کرد: ارتش عراق زمان ورود داعش به این کشور برخی از مناطق را برای پدافند منطقه به پیشمرگان کرد تحویل داد. بارزانی با برگزاری یک همه‌پرسی تصنعی تصور می‌کرد دولت عراق و کشورهای منطقه را با یک واقعیت اتفاق افتاده مواجه می‌کند و دنیا آن را می‌پذیرد. بعد از این مرحله به دنبال برگزاری جلسه‌ای در اربیل اعلام کردند که شورای برگزاری همه‌پرسی به شورای عالی رهبری سیاسی کردستان تبدیل شد. این مسئله موجب نگرانی و خشم جریان­های سیاسی کردستان شد.

وی با توجه به مخالفت­‌های جریان­های سیاسی کردستان عراق با خواسته بارزانی مطرح کرد: اگر جریان­های سیاسی کردستان تردیدی داشتند که رفراندوم به نفع مردم کرد نیست، این باور برای آن‌ها به وجود آمد که این مسئله به نفع مصالح مردم کرد نیست و با حمایت خارجی انجام می‌شود. این موضوع باعث ایجاد اعتراضات شدید در داخل کردستان شد. جمهوری اسلامی ایران نیز در این موضوع در چارچوب نقش حمایتی و همکاری همه‌جانبه با دولت و ملت عراق در راستای خواسته بغداد عمل کرد.