با بیان اینکه پس از دوران مدرن رابطه بین مبانی فلسفی و معماری و شهرسازی رابطه کاملا آشکاری است، افزود: با تغییر فلسفه‌ها تحولاتی که در حوزه معماری و شهرسازی اتفاق می‌افتد تحولات واضح و سریعی است. رئیس فرهنگستان علوم اسلامی قم با اشاره به اینکه شهرسازی و معماری دارای بنیان‌های فکری، فلسفی و خصلت ایدئولوژیک است، ابراز داشت: اگر شهرسازی و معماری می‌تواند بنیان‌های عمیق فکری داشته باشد قاعدتاً شهری که ما می‌خواهیم بسازیم به جای شهر رفاه باید شهر توحیدی و پرستش باشد. این مسئول خاطرنشان کرد: در این شهر باید همه کالبد‌های شهری و روح شهر به خضوع، خشوع و پرستش خدا برگردند و روابط شهری روابطی باشد که بندگی خدای متعال را تسهیل کند. میرباقری با بیان اینکه شهری که ما می‌خواهیم بسازیم به تعبیر قرآن باید بر محور بیت و امام شکل بگیرد، یادآور شد: شهری که ما می‌سازیم به ویژه شهری مثل قم باید قبله معنوی شهرها باشد که همه ساخت و سازها بر محور این تفکر و اندیشه اتفاق افتد. وی با بیان اینکه در دنیای کنونی هم برخی از شهرها قبله دیگر شهرها هستند، ابراز داشت: بر همین اساس شهری هم که ما می‌سازیم باید قبله شهرها و به عنوان الگوی شهرسازی مورد توجه قرار گیرد.   رئیس فرهنگستان علوم اسلامی قم در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اینکه ظرفیت شهرها برای الگو شدن متفاوت است، گفت: مناطقی هستند که به لحاظ تکوینی و تاریخی ظرفیت‌هایی دارند که در دیگر مناطق نیست و می‌توانند محور یک تحول فرهنگی حتی در مقیاس جامعه جهانی قرار بگیرند. رئیس فرهنگستان علوم اسلامی قم در این زمینه به شهر مکه اشاره کرد و گفت: جایگاه تکوینی و تاریخی شهر قم نیز چنین شرایطی را دارد که با هجرت اشعریین به این شهر به کانون فرهنگی تشیع تبدیل شد. وی همچنین به هجرت حضرت فاطمه معصومه(س) به قم اشاره کرد و ادامه داد: حضور حضرت معصومه(س) در قم بستر شکل‌گیری جامعه تشیع شد که جغرافیای دنیای اسلام را تغییر داد. میرباقری ظرفیت تکوینی و تاریخی شهر مقدس قم را استثنایی دانست که در منطقه‌ای دیگر وجود ندارد و ادامه داد: شهری که می‌خواهد قطب فرهنگی برای جامعه جهانی شود باید خصلت‌های تکوینی و تاریخی داشته باشد که این خصلت‌ها در شهر قم است. این مسئول با بیان اینکه این خصلت‌ها باید در حل و فصل مسائل شهر قم مورد توجه قرار گیرد، خاطرنشان کرد: باید بر اساس ظرفیت‌هایی که این شهر دارد اهداف را تعریف کنیم تا تمام مناسبات دور آن اهداف شکل بگیرد. رئیس فرهنگستان علوم اسلامی قم اذعان داشت: شهری که می‌خواهد در جهان به عنوان قطب فرهنگی تبدیل شود باید تمام مسائل پیرامونی آن، از جمله مسائل سیاسی و اقتصادی حول این محور شکل بگیرد و نباید مسائل اقتصادی جدای از این رویکرد باشد. وی با تاکید بر اینکه شهر هم باید جاذبه داشته باشد و هم دافعه تصریح کرد: معنا ندارد شهری ساخته شود که تنها جاذبه داشته باشد بلکه شهر باید متناسب با اهداف، خصلت‌هایی داشته باشد که هم جذب و هم دفع کند. میرباقری با بیان اینکه همه بافت‌های انسانی متناسب با آرمان این شهر نیستند، اضافه کرد: ما باید قم را بر محور ظرفیت‌های تکوینی و تاریخی خود هدف‌گذاری کنیم و شهر را به سمتی ببریم که برای رسیدن به این هدف هم جاذبه و هم دافعه داشته باشد. این مسئول با تاکید بر ضرورت تفاوت قائل شدن شهر رفاه و شهر ابتلاء گفت: ما نمی‌توانیم این مسیر را تغییر دهیم و اگر هم این امر صورت گیرد توفیقی پیدا نخواهیم کرد. رئیس فرهنگستان علوم اسلامی قم با بیان اینکه در ساختن شهر قم باید آسایش‌محوری به جای رفاه‌محوری مورد تاکید قرار گیرد، متذکر شد: شهر‌های مدرن شهرهای رفاه‌محور هستند و رفاه هم در مسائل مادی تعریف می‌کنند که بر مبنای دینی، مادیات منشا پیدایش آرامش نیستند و می‌توانند توام با اضطراب باشند. وی با بیان اینکه شهری که در آن شاخصه‌های رفاه بالاست شهر امن نیست، اذعان داشت: آسایش و امنیت جدای از رفاه و خوشی است و این مسئله واضح و روشنی است. ساخت شهرک توریستی هواپیمایی در کنار قطب فرهنگی قم خلاف است حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمدمهدی میرباقری همچنین با بیان اینکه شهر قم می‌تواند قطب فرهنگی برای جهان باشد و در این زمینه باید سرمایه‌گذاری کنیم، خاطرنشان کرد: باید بافت اقتصادی و سایر خصوصیات این شهر متناسب با این هدف ساخته شود و نباید توسعه رفاه در شهر هدف قرار گیرد. وی با تاکید بر اینکه باید توسعه آسایش به جای رفاه مورد هدف قرار گیرد، خاطرنشان کرد: گرچه آسایش و رفاه جدای از هم نیستند، اما شهر رفاه‌محور و خوشی‌محور با شهر آسایش‌محور و امنیت‌محور تفاوت دارد. رئیس فرهنگستان علوم اسلامی قم در بخش دیگری از سخنان خود با بیان اینکه نباید مسائل جاری و روزمره مورد غفلت واقع شوند، ابراز داشت: باید مسائل جاری و روزمره در بستر آن نگاه تاریخی و در بستر کل نظام مورد توجه قرار گیرند. وی با اشاره به اینکه نباید هزینه نظام را در رسیدن به آرمان‌ها سنگین کنیم، تاکید کرد: اتفاقی که در شهر تهران بعد از دوره آقای کرباسچی افتاده، این شهر را به شهر رفاه تبدیل کرد، اما دائما مشکلات جدی و هزینه‌های زیادی برای نظام ایجاد می‌کند که این مشکلات لاینحل است. میرباقری با بیان اینکه شهر جزیی از نظام است، خاطرنشان کرد: حل مسائل روزمره باید با مسائل درازمدت و تمام آرمان‌های نظام هماهنگی داشته باشد و هزینه‌ای برای نظام ایجاد نکند. وی با انتقاد از فروش تراکم در شهر تهران و سایر شهرها برای تامین هزینه‌ها تاکید کرد: این مسئله هزینه‌های جدی و مسائل فراوان شهری را برای نظام ایجاد کرده است. نباید نیویورک قبله و الگوی شهرسازی اسلامی باشد رئیس فرهنگستان علوم اسلامی قم با اشاره به اینکه تمام مسائل شهر باید متناسب با اهداف کل نظام دیده شود و هزینه ایجاد نکند، خاطرنشان کرد: اگر شهری ساخته شد که قبله آن نیویورک بود، نباید از این شهر توقع داشت که در آن فرهنگ اسلام پیاده شود و نمی‌توانیم در این شهر به اهداف فرهنگی نظام اسلامی دست پیدا کنیم. وی با بیان اینکه تنها فرهنگی که در مقابل فرهنگ غربی مقاومت کرده است فرهنگ تشیع است، ابراز داشت: اگر شهری مثل نیویورک قبله شهرسازی ما باشد، نباید توقع داشت که در این شهر عبادت خدا شود. میرباقری با اشاره به اینکه جامعه شیعی حول امامزادگان شکل گرفته است، افزود: فرهنگ این جوامع حول این امامزادگان به عنوان یک قطب فرهنگی حفظ شده است و به همین دلیل در جبهه مقابل می‌بینید آمریکا در افغانستان به شدت امامزادگان را از بین می‌برد. وی با بیان اینکه در قم نیز همه روابط باید حول محور حضرت معصومه(س) شکل بگیرد، اظهار داشت: در اصفهان ساختمانی مشرف به آل قاپو ساختند که برای آن مسائل گسترده‌ای ایجاد شد و برج‌هایی فراوانی اطراف حرم امام رضا(ع) و حضرت معصومه(س) را احاطه کرده است. رئیس فرهنگستان علوم اسلامی قم تاکید کرد: شهرسازی وقتی مسائل جاری خود را حل می‌کند، نباید هزینه‌ای برای نظام و اهداف کلان درست کند. وی با بیان اینکه مسائل کلان‌شهر باید متناسب با آرمان‌های نظام باشد، ابراز داشت: اگر دنبال تمدن اسلامی هستیم، شهر ما باید متناسب با تمدن اسلامی ساخته شده و مسائل و آسیب‌های جاری هم در آن دیده شود. نباید در ساخت شهر قم از تهران الگو گرفت میرباقری با تاکید بر اینکه در ساخت شهر قم نباید از تهران الگو بگیریم، تصریح کرد:‌ باید ساخت و ساز و مسائل شهری قم از جمله رضایتمندی مراجعان و تسهیل امور به الگویی برای سایر شهرهای کشور تبدیل شود. وی افزود‌: می‌توان روابط را در بستر تقوا و اعتماد ایمانی به گونه‌ای غیر از روابط خشک قانونی غرب شکل داد که هم رضایت‌مندی عمومی شکل بگیرد و هم اهداف کلان مدیران شهری تامین شود. رئیس فرهنگستان علوم اسلامی قم با بیان اینکه مسائل کوچک گاهی چند سال به طول می‌انجامد، به برخی از مسائل و مشکلات شهر از جمله برج‌سازی‌ها، ساخت مجتمع‌ها و پاساژ‌هایی بدون پارکینگ و … اشاره کرد و گفت: حل مسائل جاری شهر نباید هزینه درازمدت ایجاد کند. وی در ادامه ساخت شهرک توریستی هواپیمایی در کنار قطب فرهنگی قم و ساخت شهرک پدیده در کنار قطب فرهنگی مشهد را خلاف دانست و ابراز داشت: اگر قرار است این شهر‌ها قطب فرهنگی باشند، درآمد آن از طریق صنعتی شدن شهر قطعا غلط است. میرباقری با بیان اینکه اتومبیل ملی امروز به بحران بزرگ اجتماعی برای ما تبدیل شده است، خاطرنشان کرد: زیرا قدرت رقابت جهانی ندارد و صادرات آن محدود است و هرچه تولید می‌کند به مصرف داخل می‌رسد.