از مقام عصمت که (تنها مخصوص چهارده تن می‌باشد و اززنان تنها حضرت فاطمه(س)  دارای این مقام می‌باشد) بگذریم، حضرت معصومه(س) از جمله زنانی است که می‌توان ادعا کرد که تالی‌تلو معصوم است؛ زنان اندکی ظرفیت آن را داشتند که بیشترین بهره را از فروغ جاودان الهی و نور ولایت، دریافت کنند و بتوانند خود را در کمالات معنوی اندکی پایین‌تر از معصومان (علیهم السّلام) بسازند، بسان حضرت زینب کبری و حضرت معصومه (علیهما السّلام)[۱] بنا به مقتضای ضرب المثل معروف «اهل البیت ادری بما فی البیت» اهل خانه از آنچه که در خانه می‌گذرد، بیشتر از دیگران می‌دانند، بهتر است آن بانوی بزرگ را از زبان امامان معصوم(ع) بشناسیم.
امام صادق(ع) فرمود: خدا حرمی دارد و آن مکه است، پیامبر(ص) حرمی دارد و آن مدینه است، امیرالمومنین(ع) حرمی دارد و آن کوفه است… بهشت هشت در دارد که سه تای آن از قم است؛ در این شهر زنی از فرزندان من از دنیا می‌رود، نام او فاطمه دختر موسی(ع) است و با شفاعت او همه شیعیان من روانه بهشت می‌شوند.[۲]
شهر قم مدفن تعداد زیادی از امامزادگان است و هر کدام دارای مقامات بس والایی هستند، اما ائمه (علیهم السّلام) تنها از اهمیت شخصیت و زیارت دختر موسی بن جعفر ـ س ـ سخن گفته‌اند، این خود نشانگر عظمت معنوی این بانوی بزرگ است.
یکی دیگر از نشانه‌های شخصیت آن حضرت داشتن زیارت نامه مخصوص بسان پیامبر(ص)و امامان (ع) است، در حالی که در آرامگاه‌های دیگر امامزادگان به طور معمول خواندن فاتحه مرسوم است. چند نکته در زمینه شخصیت آن بانوی بزرگ در خورد توجه است:
۱. مسافرت ایشان به سمت ایران به جهت دیدار با برادر پس از هجرت اجباری برادر بزرگوارش امام رضا(ع)  به مرو، ، اما آن‌گونه که مورخان نوشته‌اند این مسافرت به سرانجام نرسید و حضرت معصومه با رسیدن به ساوه بیمار شد و دستور داد او را به قم ببرند و در همین شهر بود که جان را به جان آفرین تسلیم کرد.[۳]
حرکت آن حضرت از مدینه به سمت ایران با این مسیر طولانی و به جان خریدن همه سختی‌های مسافرت مخصوصاً خطراتی که از ناحیه حکومت مامون آن حضرت را تهدید می‌کرد حاکی از شخصیت سیاسی و اجتماعی این بانوی بزرگ است.
۲. در این مسافرت آنگاه که مریض شد و از دستیابی به امام رضا(ع)  مایوس شد، با توجه به آگاهی او از موقعیت آینده قم و مرکزیت فرهنگی آن دستور داد او را به قم ببرند تا پس از پرواز روح بلندش به سوی ملکوت، حرم بهشت گونه‌اش مامن عاشقان اهل بیت(ع) قرار گیرد.
این تصمیم یعنی دستور برای رسیدن به قم، حاکی از داشتن دید فرهنگی دختر موسی‌بن‌جعفر(س) است. در این راستا وقتی زندگی‌نامه آن حضرت را مطالعه کنیم در می‌یابیم که یکی از القاب مشهور آن حضرت «محدثه»[۴] است، وی روایاتی را از اجداد طاهرینش نقل کرده، همچنین جمعی از ارباب علم حدیث از او نقل حدیث کرده‌اند؛ از آن جمله می‌توان به روایتی که آن حضرت در سلسله سند هست و به خبر مسلسل به فواطم[۵] مشهور شده‌اشاره کرد:
بکر بن احمد قصری از فاطمه دختر امام‌رضا(ع) و او از فاطمه (حضرت معصومه) و زینب و ام کلثوم دختران امام کاظم(ع) و آنان از فاطمه دختر امام صادق(ع) روایت کرده‌اند و سند این حدیث به حضرت فاطمه زهرا (س) می‌رسد که فرمود: آیا فراموش کرده‌اید فرمایش رسول‌خدا(ص) را در روز عید غدیر که فرمود: «من کنت مولاه فعلی مولاه».[۶]
و همچنین روایت دیگری با همین سلسله سند که به حدیث معراج مربوط است.[۷]
* مرکز پاسخگویی به شبهات حوزه علمیه قم
پی نوشت ها:
[۱] .حکیمی، محمد،‌حضرت معصومه و شهر قم، معاصر، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، قم، چاپ دوم، ۱۳۷۶، ص ۴۱.
[۲] .قمی، عباس، سفینهًْ‌البحار، ج ۲، ص ۳۷۶.
۳] .قمی‌، عباس، همان، ص ۳۷۶.
[۴] .محمدحسون؛ ام علی مشکور، اعلام النساء المومنات، انتشارات اسوه، چاپ اول، ۱۴۱۱ه‍ -ق، ص ۵۷۷.
[۵] .قمی، عباس، همان، واژه شیع و فطم.
[۶] .شافعی، شمس‌الدین محمد، اسنی المطالب، مکتبه الامام امیرالمومنین، اصفهان، ص ۵۰.
[۷] .مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، داراحیاء التراث العربی، بیروت، ج ۶۵، ص ۷۶، ح ۱۳۶.