به گزارش پایگاه اطلاع رسانی خبرقم (قم‌نا)، آیت الله نجم الدین طبسی در مسجد امام حسن عسکری علیه السلام پردیسان با اشاره به فضای اجتماعی دوران امامت حضرت زین‌العابدین(ع) اظهار داشت: برای شناخت سیره امام سجاد(ع) باید ابتدا شرایط آن دوران را شناخت. جامعه آن روزگار نه‌تنها همراه اهل‌بیت(ع) نبود، بلکه فضایی کاملاً ضد اهل‌بیت بر آن حاکم بود.

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با استناد به سخن امام سجاد(ع) افزود: آن حضرت می‌فرمایند: «به خدا سوگند، در مکه و مدینه ـ که پایتخت اسلام بود ـ بیست نفر پیدا نمی‌شوند که حقیقتاً ما را دوست داشته باشند.» این تعبیر، عمق غربت اهل‌بیت(ع) را در مرکز جهان اسلام نشان می‌دهد.

استاد حوزه علمیه قم ادامه داد: فضای جامعه، فضایی کاملاً مادی بود؛ مردم به دنبال دنیا، مال، جایزه و منافع شخصی بودند. حتی کسانی که مرتکب بزرگ‌ترین جنایت‌ها می‌شدند، انگیزه‌ای جز دریافت پاداش نداشتند.

وی با اشاره به ماجرای قاتلان شهدای کربلا گفت: کسی که سر مطهر امام حسین(ع) را نزد عبیدالله بن زیاد آورد، درخواست کرد دامنش را از طلا پر کنند و در عین حال اعتراف می‌کرد که حسین(ع) بهترین انسان‌هاست، اما او را برای دریافت جایزه به شهادت رسانده است. همچنین قاتل دو طفل مسلم نیز با وجود التماس کودکان، تنها برای رسیدن به جایزه، آنان را به شهادت رساند.

آیت الله طبسی افزود: در نقل دیگری آمده است که فردی در برابر امام سجاد(ع) قرار گرفت. حضرت فرمودند: آیا مرا می‌شناسی؟ پاسخ داد: تو، پدرت و جدت را می‌شناسم. امام فرمودند: آیا شفاعت ما را نمی‌خواهی؟ او پاسخ داد: پاداش حکومت برای من ارزشمندتر از شفاعت شماست. این نشان می‌دهد جامعه تا چه اندازه دچار انحراف و مسخ فرهنگی شده بود.

سیاست فرهنگی بنی‌امیه؛ تبدیل ارزش‌ها به ضد ارزش

این استاد حوزه با بیان اینکه حکومت اموی ارزش‌های اسلامی را وارونه کرده بود، تصریح کرد: در آن دوران، هنرهای لهوی و آوازخوانی رونق فراوان داشت و مردم برای استقبال از خوانندگان کیلومترها راه می‌پیمودند، اما اهل‌بیت عصمت و طهارت(ع) حتی بیست نفر دوستدار واقعی نداشتند. در حالی که سیل مدینه را فرا گرفته بود، مردم توجهی به مشکلات نداشتند و تنها برای استقبال از یک آوازخوان گرد هم می‌آمدند.

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم افزود: امام سجاد(ع) در چنین شرایطی هزار برده را آزاد کردند؛ اما هدف صرفاً آزادسازی نبود، بلکه آن حضرت ابتدا آنان را بر اساس معارف اهل‌بیت(ع) تربیت می‌کردند و سپس به جامعه بازمی‌گرداندند تا به عنوان نیروهای مؤمن و مبلغ، جامعه را اصلاح کنند.

این استاد حوزه ادامه داد: در آن روزگار، هنگام خواستگاری، نخستین پرسش درباره محبت به امیرالمؤمنین(ع) بود. اگر فردی اظهار می‌کرد که حضرت علی(ع) را دوست دارد، مورد طرد قرار می‌گرفت؛ زیرا محبت اهل‌بیت(ع) به ضد ارزش تبدیل شده بود.

آیت الله طبسی افزود: حتی در انتخاب نام فرزندان نیز این سیاست دنبال می‌شد. نقل شده است که حجاج به فردی گفت: چه امتیازی در قبیله شما وجود دارد؟ پاسخ داد: در خاندان ما هیچ‌کس نام علی، حسن، حسین و فاطمه را ندارد. این را فضیلت می‌دانستند.

استمرار همان جریان در حکومت‌های بعدی

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با اشاره به تجربه شخصی خود اظهار کرد: در جریان جنگ ۳۳ روزه حزب‌الله لبنان، زمانی که در مدینه حضور داشتم، برنامه‌ای از تلویزیون عربستان سعودی پخش می‌شد که ملک عبدالله و مسئولان کشور در آن حضور داشتند. حدود یک ساعت اسامی افراد مختلف را شنیدم، اما حتی یک بار نام علی، حسن یا حسین برده نشد؛ این همان امتداد سیاست فرهنگی بنی‌امیه است.

این استاد حوزه با اشاره به فضای امنیتی آن دوران گفت: از سوی دیگر، حاکمانی همچون حجاج بن یوسف با شدیدترین خشونت‌ها حکومت می‌کردند. در تاریخ آمده است که وی صدها هزار نفر را به قتل رساند و هنگام مرگ او، ۱۲۰ هزار زندانی در زندان‌هایش حضور داشتند که ۳۰ هزار نفر آنان زن بودند و ۱۶ هزار نفر حتی لباس مناسب نداشتند. در چنین فضایی، کوچک‌ترین اعتراض یا اظهار نظر می‌توانست به اعدام منجر شود.

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم تصریح کرد: به اعتقاد بنده، حضرت امام سجاد(ع) اسلام را از نو احیا کردند و اسلام ناب محمدی را تجدید نمودند. ایشان با کادرسازی، تربیت نیروهای مؤمن و حفظ ارتباط با جریان‌های حق‌طلب، زمینه را برای نهضت علمی امام باقر(ع) و امام صادق(ع) فراهم کردند.

این استاد حوزه با اشاره به قیام مختار گفت: نباید درباره مختار تنها با نگاه منفی سخن گفت. مختار دل اهل‌بیت(ع) را شاد کرد و به تعبیر مرحوم آیت‌الله خویی، اصل قیام او با اشاره و تأیید امام سجاد(ع) صورت گرفت.

وی افزود: نتیجه این مجاهدت‌ها آن بود که کوفه، که روزی محل ورود سر مطهر امام حسین(ع) بود، در عصر امام باقر(ع) و امام صادق(ع) به دانشگاه بزرگ معارف اهل‌بیت تبدیل شد و حلقه‌های درس با عبارت «قال الباقر» و «قال الصادق» شناخته می‌شد.

احیای فرهنگ عاشورا؛ میراث ماندگار امام سجاد(ع)

وی مهم‌ترین محور فعالیت امام سجاد(ع) را زنده نگه داشتن نهضت عاشورا دانست و گفت: حضرت تلاش کردند همه جامعه به حسینیه تبدیل شود و یاد کربلا هرگز از خاطره‌ها محو نشود.

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با اشاره به روایات متعدد اظهار داشت: امام سجاد(ع) پس از عاشورا به زنان بنی‌هاشم فرمودند که از تهیه غذا خودداری کنند و تنها به عزاداری بپردازند تا شعله عزای سیدالشهدا(ع) همواره روشن بماند.

وی افزود: آن حضرت بارها مظلومیت اهل‌بیت(ع) را برای مردم بیان می‌کردند و می‌فرمودند: اگر پیامبر اکرم(ص) سفارش کرده بودند که اهل‌بیت مرا بکشید، بیش از آنچه با ما کردند، امکان نداشت انجام دهند.

این استاد حوزه با استناد به روایت امام صادق(ع) گفت: حضرت امام سجاد(ع) چهل سال بر مصائب کربلا گریستند. هرگاه غذا یا آب در برابر ایشان قرار می‌گرفت، با یاد عطش و گرسنگی سیدالشهدا(ع) اشک می‌ریختند، به گونه‌ای که ظرف آب و غذا از اشک حضرت خیس می‌شد. هنگامی که از حضرت خواسته شد اندوه خود را کاهش دهند، فرمودند: حضرت یعقوب(ع) تنها در فراق یک فرزند گریست، در حالی که من با چشمان خود شهادت پدر، برادران و هفده نفر از خاندانم را دیده‌ام؛ چگونه اندوهم پایان یابد؟

آیت الله طبسی با بیان این که این مبارزه با ظلم و ظالمین را باید نگه داشت خاطرنشان کرد: برخی زبانشان به گفتن «مرگ بر آمریکا» نمی چرخد!؛ شیعه بداند امام سجاد فرموده اند « اللَّهُمَّ عَقِّمْ أَرْحَامَ نِسَائِهِمْ، وَ یبِّسْ أَصْلَابَ رِجَالِهِمْ؛ خدایا زنانشان را از بارداری عقیم کن و صلب مردانشان را خشک فرما» (دعای ۲۷ صحیفه سجادیه) این همان «مرگ بر آمریکاست».

مبارزه با ظلم؛ بخشی جدایی‌ناپذیر از سیره امام سجاد(ع)

وی اظهار کرد: امام سجاد(ع) همواره روحیه مقابله با ظلم را زنده نگه داشتند و در دعاهای خود نیز نابودی ستمگران را از خداوند طلب می‌کردند. این همان فرهنگ مقابله با استکبار و ظلم است که در معارف اهل‌بیت(ع) جایگاه ویژه‌ای دارد.

این استاد حوزه، یکی دیگر از اقدامات راهبردی امام سجاد(ع) را اصلاح اخلاق جامعه دانست و گفت: انحطاط اخلاقی در آن روزگار فراگیر شده بود و حضرت با معارف صحیفه سجادیه و دعای ابوحمزه ثمالی، روح ایمان، خوف از خدا، یاد مرگ و قیامت را در جامعه زنده کردند.

وی با اشاره به روایات متعدد درباره مهدویت خاطرنشان کرد: امام سجاد(ع) با وجود همه فشارها، همواره شیعیان را به آینده امیدوار می‌کردند و می‌فرمودند که دوران غیبت پایان راه نیست و سرانجام، حکومت حق برپا خواهد شد

این استاد حوزه با اشاره به خطبه تاریخی امام سجاد(ع) در شام گفت: یزید پس از واقعه عاشورا مجلس جشن برپا کرده بود، اما هنگامی که امام سجاد(ع) اجازه سخنرانی خواستند، با وجود مخالفت اطرافیان، اجازه یافتند بر فراز منبر بروند. حضرت از تعبیر «اعواد» (چوب‌ها) برای منبر استفاده کردند؛ زیرا منبری که بر آن به اهل‌بیت(ع) اهانت شود، دیگر قداست ندارد.

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم ادامه داد: خطبه امام سجاد(ع) و خطبه حضرت زینب(س) چنان بنیان حکومت اموی را متزلزل کرد که آثار آن تا همیشه در تاریخ باقی ماند.

بیماری امام سجاد(ع) و تلاش دشمن برای شهادت ایشان

وی با اشاره به گزارش‌های تاریخی گفت: امام سجاد(ع) در روزهای عاشورا بیمار بودند و همین بیماری موجب شد از شهادت در کربلا مصون بمانند. در عین حال، بارها تصمیم به قتل حضرت گرفته شد، اما به دلایل مختلف این اقدام عملی نشد.

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم افزود: برخی منابع، از جمله احمد بن حنبل، علت بیماری حضرت را چشم‌زخم دانسته‌اند و نقل کرده‌اند که ایشان به دلیل قدرت جسمانی فوق‌العاده، مورد چشم‌زخم قرار گرفتند.

استاد حوزه علمیه قم در پایان تأکید کرد: حضرت امام زین‌العابدین(ع) با تحمل رنج‌های فراوان، اشک، دعا، تربیت انسان‌های مؤمن، تبیین مظلومیت اهل‌بیت(ع)، حفظ فرهنگ عاشورا، ترویج معارف اخلاقی و امیدبخشی به آینده، مکتب امیرالمؤمنین علی(ع) را حفظ کردند و زمینه گسترش معارف اهل‌بیت(ع) را در نسل‌های بعد فراهم ساختند.