به گزارش پایگاه اطلاع رسانی خبر قم به نقل از شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از عصراترک، بیژن پروان، پژوهشگر تاریخ ایران دوره اسلامی با اشاره به جنایت های رژیم پهلوی در بجنورد گفت: جنایت تنها در کشتار و شکنجه و تبعید خلاصه نمی شود، بلکه تعریف عام تر این است که ملت مسلمان ایران در دوره پهلوی از حقوق مختلف شان محروم بودند.

وی ادامه داد: در انقلاب مشروطه در سال ۱۳۲۴ به بعد هم با تمام ضعف هایی که داشتند چندین دستاورد از جمله تشکیل هیئت دولت، هیئت وزرا، مجلس، فعالیت گسترده نشریات و مطبوعات به چشم می خورد.

پروان افزود: این در حالی است که از زمان روی کار آمدن پهلوی این حقوق رنگ باخت و در حالیکه ظاهرا جلسات به همان روال سابق تشکیل می شد اما تا شاه فرمایش نمی کرد، وزرا حق اظهار نظر و تصمیم گیری را نداشتند و در صورتی که برخلاف نظر رضا شاه حرفی زده می شد جانشان به خطر می افتاد.

انتخاب ملک الشعرای بهار به عنوان نماینده بجنورد

این مدرس دانشگاه با اشاره به اینکه در دوره پهلوی اول نمایندگان به دو گروه انتصابی و انتخابی تقسیم می شدند، گفت: در سال ۱۳۰۴ ملک الشعرای بهار به دلیل سرودن اشعاری به بجنورد تبعید شده بود، در اوایل ۱۳۰۵ از تهران تلگرافی رسید که بهار به عنوان نمانیده مردم بجنورد در مجلس انتخاب شده است.

پروان خاطر نشان کرد: در آن روزها نشریاتی فعالیت داشتند که سکوت را پیشه کرده بودند یا تعریف و تمجید پهلوی کارشان بود، لب و دهان خیلی از شاعران دوخته شد، برخی تبعید و شکنجه و برخی جانشان را از دست دادند.

وی اضافه کرد: در سال ۱۳۲۰ با انتخاب محمد رضا به عنوان جانشین رضاشاه، پهلوی دوم به همان شیوه قبل به کارش ادامه داد، در حالی که ابتدای آغاز پادشاهی قول عمل به مشروطه، رعایت حقوق ملت را داده بود، که هیچ تغییری ایجاد نشد.

این دکترای تاریخ ایران، با اشاره به اینکه ملت ایران در مقطعی ازتاریخ از لحاظ وسعت جغرافیایی نیمی از جهان را در اختیار داشتند، افزود: در زمان پهلوی ایران به قدری تو سری خور شده بود که برای حفظ تاج و تخت خود به طور کامل در خدمت بیگانگان قرار داشت و آنها بودند که تعیین می کردند ایران در زمینه داخلی و خارجی چه سیاست هایی داشته باشد.

پروان گفت: با درنظر گرفتن زوایا و مولفه های مختلف، ایران در زمان پهلوی دوم  در گروه عقب مانده ترین کشورهای دنیا قرار گرفته بود و از لحاظ میزان واردات برنج، گوشت و سایر اقلام غذایی رتبه اول را در خاورمیانه داشت.

وی با بیان اینکه پهلوی دوم نیز شهر را نماد تمدن می دانست، خاطر نشان کرد: محمدرضا در ادامه راه پهلوی اول در سخنرانی اعلام کرد که قصد داریم در آینده نزدیک تناسب جمعیت شهری و روستایی را به هم بزنیم و به میزان قابل توجهی از روستا نشینان را کم کنیم.

وی گفت: با روشهای مختلف از جمله ملی کردن جنگل ها، قرق اراضی، تبدیل کاربری اراضی به مسکونی توسط افسران عالی رتبه و شاهزادگان در مناطق مختلف کشور، قرق ارتفاعات برای شکار طبقات ممتاز توسط شکاربانی و کوتاه کردن دست عشایر برای چرای دام هایشان اراضی روستاییان را اشغال می کردند.

پروان افزود: بر روی رود اترک قرار بود سدی بسته شود و دیبا عموی فرح در سمت مدیرعامل سازمان آب و برق شمال ۵۰۰ هکتار زمین در کنار اترک متصرف شد.

و با همین ترفندها هزاران هکتار زمین به بهانه تاسیس بهکده جذامیان، به اسم منابع طبیعی و به اسم موقوفه گارد شاهنشاهی از دست دهقانان خارج شد.

سند زدن روستاها به نام شهناز دختر شاه

وی ادامه داد: هم چنین سروان هنرور، نماینده شاهپورغلامرضا مقدار زیادی زمین نزدیک روستای گرکز و شاهپور حمیدرضا مقدار زیادی زمین در نوار مرزی اترک را تصرف کردند. روستای خرکی  در مسیر مانه و رودخانه اترک پایین تر ازعشق آباد که روستایی آباد و بزرگ با آب سرشار که امروز خرمدره(خرمده) گفته می شود را به نام شهناز دختر شاه سند کردند که بعد از آن زاهدی شوهر او برای فروش این اراضی به خراسان شمالی کنونی آمد.

پروان خاطر نشان کرد: تا سال۱۳۴۱ و آغاز مرحله اول اصلاحات ارضی در منطقه هنوز آبادی های زیادی از جمله غازان غایه ، کلاته چنار،شورده ،کوشکی ،سویوخ سو ،پرسی سو ،کلاته قشون  و.. در بخش راز و جرگلان به سازمان املاک و مستغلات پهلوی تعلق داشت.

این مدرس دانشگاه گفت: در خراسان شمالی کنونی نیز وضعیت درمانی بسیار نامناسب بود. ساختمان نخستین بیمارستان بجنورد در سال۱۳۴۳ آغاز و در سال۱۳۴۷ تکمیل شد. این بیمارستان که منزل مسکونی قدیمی یارمحمد خان شادلو و بنایی مربوط به دوره قاجاریه بود با اندکی مرمت به بهداری بجنورد واگذار شد و از سوی خبرنگاران به «سفره بی نان» و بیمارستان بدون امکانات تشبیه شد.

وی ادامه داد: در دهه۵۰ در مناطقی چون سنخواست، دهها نوزاد و کودک به خاطر ابتلاء به سرخک جان خود را از دست دادند و تعداد زیادی مادر و نوزاد در روستاها و شهرها به جهت عدم دسترسی به مراکز درمانی و فقدان جاده و وسایل نقلیه قبل از انتقال به مراکز درمانی شهری تلف شدند که این موضوع در منطقه جاجرم و راز و جرگلان بیشتر بود، معدودی پزشک خارجی وجود داشتند، که از کشورهای بنگلادش، پاکستان، هند بودند و ملیت ایرانی نداشتند.

تلف شدن ۵ کودک از سرخک در مینی بوس

پروان افزود: در یکی از آبادی های جاجرم به نام خراشا که مثل خیلی از آبادی ها فاقد پزشک و مرکز درمانی بود بیماری سرخک شیوع پیدا می کند با مینی بوس شانزده کودک را برای مداوا به بجنورد انتقال می دهند بخاطر جاده  خاکی آن موقع باید۸-۷ ساعت مسیر طولانی و راه ناهموار را طاقت می آوردند که پنج نفرشان در راه رسیدن به بجنورد جانشان را از دست دادند.

وی خاطر نشان کرد: قبل از انقلاب مردم بجنورد بدون امکانات اولیه نظیر آب سالم، برق، گاز، تلفن، جاده و بهداشت در مناطق مختلف شهرستان بجنورد در خانه های خشت و گلی و محلات ویران در حفره های درون تپه و خانه های قدیمی در محلاتی مثل پای توپ و ساربان محله، ضلع شرقی پای توپ زندگی شبیه غارنشینان داشتند.

پروان افزود: تا قبل از سال ۵۷ شهر بجنورد گازکشی نداشت، سوخت  اصلی مردم نفت بود، لوله کشی آب وجود نداشت، مقابل کتابخانه دهخدا فعلی، مسیر فرودگاه فعلی، کنار مدرسه فرخی سابق، دانشگاه دارالفنون کنونی و نیروگاه در ۴ نقطه شیرآب قرار داده شده بود، بقیه مردم درون منازل چاه داشتند در حالی که چاه آب و فاضلاب چند متری بیشتر فاصله نداشت.

وی اضافه کرد: در سال ۱۳۴۳ شهرستان بجنورد دارای۱۶۱ خط تلفن بود و با شهرستان های همجوار مثل گنبد تماس مستقیم نداشت. شهرهای بجنورد، اسفراین و شیروان تا سال۱۳۴۸ از یک کانال تلفن استفاده می کردند و سهم بجنورد فقط ۴ ساعت در روز بود.

این محقق ادامه داد: هم چنین از لحاظ فرهنگی، با عقاید و باورهای اسلام به زشت ترین شیوه ها رفتار می کردند ،در شهر مذهبی همچون بجنورد انواع مراکز فساد از جمله مشورب فروشی ها فعال بود و فیلم های مبتذل در دو سینما شهر به نمایش گذاشته می شد وی حضور توریست های آمریکایی در شهر و مفاسدی که به همراه داشتند، استفاده از معلمان زن مجرد در دبیرستان های پسرانه و بالعکس و اجرای زنده خوانندگان طاغوتی در شهر را از جمله اقدامات اسلام ستیزانه برشمرد.

وی اشاره کرد: با نزدیک شدن به ایام پیروزی انقلاب ایران، سومین نمانیدگی ساواک در خراسان بعد از مشهد و قوچان در بجنورد ایجاد شد و از سال ۵۲ به بعد محافل مذهبی ، مساجد و حسینیه ها،روحانیون و سایر اقشار تحت نظر بودند، اما مردم مبارزه را آغاز کرده بودند.

انتقال اعلامیه ها از قم به بجنورد

پروان گفت: اعلامیه های حضرت امام از نجف تا قم و از قم به بجنورد منتقل می شد، حجت الاسلام طاووسی یک روحانی بجنوردی بود که در بیت حضرت امام (ره) حضور داشت و اعلامیه ها را منتشر می کرد.

این مدرس دانشگاه افزود: همچنین طلاب انقلابی و جوان بجنوردی نوارهای سخنرانی و اعلامیه ها را به روشهای مختلف از حوزه علمیه قم به بجنورد انتقال می دادند، مرحوم حجت الاسلام قاسم ارحامی با نام مستعار جعفر هدایتی یکی از این افراد بود که ساواک خیلی پیگیر بود این فرد را بشناسد که موفق نشد.

پروان خاطر نشان کرد: درگیری های آشکار در بجنورد از مرداد ۵۶ شروع شد، در مسجد امام حسن عسگری واقع در خیابان پهلوی و میدان کوروش کبیر سابق که امروزه فلکه کارگر نامیده می شود در زمان حضور علمایی از قم جهت سخنرانی، انقلابیون کنتور برق را انداختند و اعلامیه هایی پخش کردند، درگیری هایی به وجود آمد و عده ای بازداشت شدند و این افراد توسط ساواک و شهربانی مورد ضرب و شتم قرار گرفتند که چند شبانه روز با روش های مختلف مانع از چرت زدن آنها می شدند.

وی ادامه داد: در مناطق مختلف همچون اسفراین، ژاندارمری با مخالفت در مقابل چرای دام های عشایر و در خواست حق المرتع،  باعث ایجاد درگیری و کشته شدن یکی از عشایر براثر شلیک گلوله ژاندارم شد.

پروان اضافه کرد: در آن روزها تعقیب و شکنجه به یک امر طبیعی تبدیل شده بود، در یک حکومت نظامی اعلام نشده در هفته های آخر مانده به پیروزی شکوهمند انقلاب ایران تردد شبانه ممنوع و در روز هم تجمع بیش از سه نفر ممنوع بود، در حالیکه اعلام نکرده بودند ولی اعمال می شد.

این محقق خاطر نشان کرد: مبارزات در شهرهای کوچکی همچون بجنورد همچون کلان شهرها نبود،مبارزات آنقدر حاد نبود، از جنگ مصلحانه خبری نبود، مبارزات بود ولی حاد نبود، نسبت به شهرهای بزرگ تر خیلی ملایم تر بود، برخورد ساواک و شهربانی هم متناسب با اوضاع بود، آن روزها در شهر های بزرگتر ناخن ها کشیده می شد و اتو بر بدنشان می گذاشتند.

احداث مقر آمریکایی ها در مناطق ناوه و قزلقان

وی گفت: صهیونسیت ها و آمریکایی ها در منطقه ما جولان می دادند، در مناطق ناوه و قزلقان وارتفاعات بابلند آمریکایی زیر کوه مقر داشتند و اتاقک هایی از سنگ ساخته بودند و با استقرار دستگاه هایی حساس تحرکات روسها را شنود می کردند، هم چنین هژبر یزدانی یک صهیونیست شناخته شده،  کارخانه قند شیروان را خریداری کرد و خیلی از اراضی آباد منطقه سملقان را گرفت و تمام کارگران مسلمان را اخراج می کند و کارگران بهایی را استخدام می کرد.

پروان گفت: این ها هر یک به نوبه خود نوعی جنایت در حق مردم ایران و خراسان شمالی فعلی بوده است که مردم را از حقوق عادی شان منع می کردند.

تهیه و تنظیم گفتگو: آرزو رحمانی