در اکثر کتب تاریخی بزرگان اهل تشیّع و بعضی از بزرگان اهل تسنّن به این مطلب اذعان شده که بیت مقدّس فاطمه (س) مورد حمله و یورش قرار گرفته(۱) و به نقل بعضی‏ها، تهدید به آتش(۲) و به نقل بعضی دیگر به آتش کشیده شد(۳) و فاطمه (س) در این حمله و یورش بی‏رحمانه‏، به گونه‏ای میان در و دیوار قرار گرفت که علاوه ‌بر وارد آمدن صدمات سخت بر وجود گرانمایه‏اش(۴)، فرزند وی نیز سقط شد(۵)، و ضرباتی که بر پیکرش فرود آمد، بدنش را مجروح و خون‌آلود کرد و آثار عمیقی بر حضرت وارد شد که تا لحظه‏ شهادت پا‌بر‌جا بود، و نیز ضربات شدید دیگری بر او وارد شد که جسم و جان و روح ملکوتی‏اش را به شدّت آزرد(۶). در کنار تمام این فشارها و دردها و رنج‏ها، سوگ پدر و گریه‏ بسیار بر آن حضرت نیز از عواملی بود که باعث شدّت بیماری آن حضرت می‏شد(۷) و از طرف دیگر، ستم و خشونت و مواضع ناجوانمردانه‏ برخی از مسلمان‌نماها و نیز تحوّل ارتجاعی در سیستم سیاسی و دگرگونی کارها و تغییر اوضاع و شرایط به سود ارتجاع و جاهلیّت(۸) را نیز می‏توان از عواملی برشمرد که دردها و رنج‏ها را هر لحظه بیشتر می‌کرد و خورشید وجود گل سر سبد آفرینش را به سوی افق مغرب پیش می‏برد.
آنچه آن عزیز را سخت رنج می‏داد و پیکر مطهّرش را ضعیف می‌کرد، امواج رنج‏ها و دردها و مصیبت‏هایی بود که هر روز بر آن افزوده می‏شد و این فشارهاب ود که بر درد و بیماری برخاسته از صدمات وارده در حمله و یورش به بیت مقدّسش کمک کرد تا بانوی سرفراز گیتی و آفرینش را به بستر شهادت بکشاند.
نحوه‏ شهادت مظلومانه‏ زهرا(س)
به دستور دختر پیامبر، بسترش را به وسط اطاق آوردند و فاطمه(س) پس از تدبیر امور منزل و نظافت و شستشوی بدن مبارک و لباس‌هایش، رو به قبله در بستر خویش آرمید. از برخی روایات چنین به نظر می‏رسد که امیرمؤمنان (ع) به همراه دو فرزندش در واپسین لحظات زندگی بانوی جهان هستی، در منزل نبودند و تنها اسماء بنت عمیس در خدمت حضرتش حضور داشت، لحظه‏های آخر فرا می‏رسید و از پی آن، شرایط پرواز روح ملکوتی برترین بانوان هستی فراهم ‏آمد. فاطمه (س) نگاهی عمیق به اطراف افکند و فرمود: درود بر فرشته‏ وحی، سلام بر پیامبر رحمت و عدالت، بار خدایا مرا به همراه پیامبر گرانقدرت برانگیز و غرق در مهر و خشنودی‌ات ساز و در جوار رحمت و خانه‏ مهر و منزلگاه سلامت خویش پناه ده. آنگاه فرمود: آیا آنچه من می‏بینم شما نیز می‏بینید؟ پرسیدند مگر شما چه می‏بینید؟ فرمود: اینها، انبوه انبوه از فرشتگان آسمان‏ها هستند و این نیز فرشته‏ وحی است و آن هم پدر بزرگوارم پیامبر(ص) که می‏فرماید: «دخترم، به نزد ما بشتاب که آنچه نزد ما برای تو است از دنیا و تمام ارزش‌های دنیوی بهتر و پسندیده‏تر می‌باشد. بشتاب به نزد من که در شوق دیدار توام… فاطمه(س) لحظاتی چشمان خود را روی هم نهاد و آنگاه فرمود: «سلام بر تو ای دریافت‌دارنده‏ جان‌ها به فرمان خدا، هر چه زودتر روح مرا از این تن خاکی زمینی برگیر، سپس فرمود: به سوی تو روانم ای پروردگار پرمهر؛ نه به سوی آتش. سپس دیدگان را روی هم نهاد و جهان را بدرود گفت(۹). برخی معتقدند فاصله شهادت زهرا با پدرش ۷۵ روز و برخی ۹۵ روز بوده است، براین اساس ایامی را به این منظور اختصاص داده و عزاداری می کنند که به ایام فاطمیه مشهور است.
پی‌نوشت‌ها
۱) ابن قتیبه الدینوری، الامامه و السیاسهًْ معروف به تاریخ الخلفاء، ج ۲و ۱ در یک مجلد ص ۳۰، تحقیق علی شیری، ناشر الشریف الرضی، المطبعهًْ امیر، قم.
۲) ابن قتیبه الدینوری، الامامه و السیاسهًْ، قم، منشورات الرضی، ۱۳۶۳ ه ش، ص ۱۲.
۳) مؤتمر علماء بغداد، مقاتل بن عطیهًْ، ص ۱۳۵ ۱۳۷، دار‌الارشاد الاسلامی، بیروت.
 4) ابراهیم بن محمد بن الجوینی خراسانی، فرائد السمطین ج ۲، ص ۳۵ ۳۴، تحقیق شیخ محمد باقر محمودی، مؤسسه المحمودی، بیروت.
۵) علی بن حسین مسعودی اثبات الوصیه، ص ۱۴۳، نجف ‌اشرف، بصیرتی قم.
۶) حسین بابویه قمی، صدوق، امالی، صص ۱۱۸، ۱۰۱ ۹۹، مؤسسه اعلمی، بیروت.
۷) عیسی بن ابی الفتح الاربلی، کشف الغمه فی معرفهًْ الائمهًْ، ج ۱، ص ۴۹۸.
۸) از جمله می‏توان به غصب فدک توسط حکومت غاصب ‌اشاره کرد. /عمادالدین طبری، کامل بهایی، جزء اول، ص ۳۰۹، سوق بین‌الحرمین، پاساژ مهتاش.
۹) السید محمد کاظم القزوینی، فاطمهًْ الزهراء من المهد الی اللحد، صص ۶۱۷ -۶۱۵.
* مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزه علمیه قم